معاصرسازی علوم و مهارتافزایی، ضرورت اجتنابناپذیر حوزه در عصر رسانه/حوزه باید در مسیر تمدنسازی شتاب گیرد
حجت الاسلام والمسلمین حسین بنیادی استاد درس خارج حوزه علمیه قم، در گفتوگو با خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، همواره حوزه را در متن جامعه دانست و ابراز داشت: یکی از مطالب مهم، نسبت حوزههای علمیه با نظام اسلامی است که در عین حالیکه روحانیت از جنس مردم و همراه با مردم بوده در همین حال همراه با نظام اسلامی و اهداف و آرمانهای انقلاب، گام برداشته و بلکه همواره در این دو ساحت یعنی «حوزه و مردم» و «حوزه و نظام» پیشگام، پرتلاش و فداکار بوده است و در تمام این سالها ففط با نیتی خالص و جهادی مقدس در پیشبرد اهداف جامعه متعالی و نظام مقدس اسلامی، تمام سعی و کوشش خود را نموده است تا احکام و معارف دین، پیاده و بدان عمل شود.
وی ادامه داد: شعاع این خدمت خالصانه را در محدوده جغرافیایی کشور و خارج از کشور را میتوان مشاهده نمود که نشان از درک بالای روحانیت و حوزههای علمیه در شناخت رسالت خود در زمان کنونی، دارد که خلاصه آن را میتوان در سه عنوان «تعهد عمیق حوزههای علمیه به اسلام، انقلاب و مردم» بیان کرد و این تعهد همچنان در رأس سعی و حرکت مبارک حوزههای علمیه میباشد.
استاد درس خارج حوزه علمیه قم از ضرورت درک درست از اهداف انقلاب گفته و اظهار داشت: اقدامات متقابل حوزه و نظام حوزههای علمیه به درستی و با درکی عمیق از اهداف و آرمانهای انقلاب اسلامی و اقتداء و اعتماد به رهبری الهی بنیانگذار جمهوری اسلامی، امام خمینی قدسسرهالشریف از همان آغاز نهضت اسلامی در عرصههای علمی، تبلیغ و جهاد تبیین در کنار رهبری عظیمالشأن، مصمم و با ارادهای قوی این راه را که مقصدش، عظمت اسلام و مسلمین باشد را ادامه داده و امروز نیز با انگیزههای محکم و قوی همان مسیر را با صلابت ادامه میدهد و در همین سیر متعالی نظام اسلامی با درک از جایگاه مهم حوزه و روحانیت، فضای خدمت به مردم و کشور را در اختیار حوزههای علمیه قرار داده است که این همراهی و همصدایی، باعث شده است تا در تمام عرصههایی که نیاز است - اعم از داخل و خارج از کشور - حوزههای علمیه و نظام اسلامی، حقیقت اسلام و معارف ناب آن را در جهان طنینانداز نماید.
وی موج با تاکید بر شکل گیری موج اسلام گرایی در جهان برخلاف تلاشهای اسلام هراسانه دشمنان خاطر شنان کرد: امروز سخن و گرایش به معارف اسلام ناب در مجامع علمی جهان، مورد بررسی و با وجود عناد ورزیهای دشمنان، مورد اقبال و پذیرش آنان قرار گرفته است. حقیقت آن است که آثار خدمات متقابل حوزههای علمیه و نظام اسلامی را میتوان در میدانهای مختلف را بصورت ملموس، مشاهده و قضاوت نمود. از همینرو حوزههای علمیه و مجموعه نظام اسلامی هیچگاه خود را جدای از یکدیگر ندیدهاند که این مقتضای نشر و عملی شده احکام نورانی اسلام در سطح وسیع جهانی و رویش تمدنی اسلام میباشد.
میزان پیشرفت حوزه در عصر انقلاب اسلامی
حجت الاسلام والمسلمین بنیادی ارتباط جهانی در حوزه های علمیه را از ویژگی های ممتاز عصر اتقلاب دانست و ابراز داشت: هرچند محاسبه وضعیت موجود تا وضعیت مطلوب، نیاز به تلاش، ابداعات و ژرفنگری بیشتری دارد، اما حوزهی امروز با تفکری جهانی که به برکت انقلاب اسلامی این ویژگی ممتاز را پیدا کرده با مخاطبان جهانی روبرو و ارتباط برقرار کرده است، امروز اگر فقیه یا متکلم یا مفسری در کرسی درس مشغول است یا مبلغی در عرصهی تبلیغ فعال است، دیگر نمیتواند به مباحث و مسائل محدود به جامعه مسلمانان بحث کند بلکه خواسته یا ناخواسته، جهت مباحث او فراگیر و جهانشمول است.
وی ادامه داد: این امر را میتوان در ارتباطات میان فرهیختگان و عموم مردم از مذاهب و فرق دیگر با حوزههای علمیه متوجه شد و حقیقت آن است که با پیروزی نقلاب اسلامی، موضوعات، مسائل و شیوههای مباحث و انتقال مفاهیم اسلامی، قابل قیاس با قبل از آن نمیباشد.
تلاش مضاعف در رسیدن به نقطه مطلوب
استاد درس خارج حوزه علمیه قم افزود: با حفظ آنچه گفته شد، حوزههای علمیه و روحانیت در تمام مواردی که ذکر شد، باید تلاشی مضاعف داشته باشند، ما در امر تولید فکر، تولید علم، نظریهپردازی و مخصوصاً تهیه و تولید نرمافزار جهانی مدیریت و حکمرانی اسلامی، نیاز به ابتکار اساتید، اعلام و فرهیختگان حوزوی، آئینامهها و حمایتهای معنوی میباشیم که پیشنیاز آن فهم از شرائط امروز و شناخت جایگاه نظام اسلامی و حوزههای علمیه میباشد، و در این راه نه باید خسته شد و نه ملامت ملامتگران، تأثیری در عزم راسخ بگذارد که سستی - در این مسیر و این زمان - امری ناپسند و نابخشودنی است.
الزامات حوزه پیشرو و سرآمد
وی با اشاره به پیام مقام معظم رهبری در یکصمین سالگرد باز تأسیس حوزه علمیه قم تأکید کرد: رهبر فرزانه انقلاب اسلامی توصیههای مهمی در پیام یکصمین سالگرد باز تأسیس حوزه علمیه قم به مجموعه مدیران حوزههای علمیه و روحانیت داشتند که البته این پیام، بخشی از مطالبات معظمله از مجموعه فاخر حوزههای علمیه میباشد.
حجت الاسلام والمسلمین بنیادی ادامه داد: اساسیترین تلاشی که در این راه صورت گرفته و نیازمند شتاب بیشتر و اتقان و واقعبینی میباشد، تجمیع رهنمودهای ایشان در سالها و مقاطع مختلف میباشد، اگر این اتفاق به نحو جدی بیفتد، اصالت شیوههای حوزههای علمیه در علوم و بخشهای مختلف، حفظ و تحول منطقی که نباید از آن غفلت ورزید، محقق خواهد شد و این همان اتفاق مبارکی است که در دوران انقلاب اسلامی رقم خواهد خورد و افق روشن رسالت حوزههای علمیه را ترسیم خواهد کرد.
خدمات معاصرین و موجودین در عصر انقلاب اسلامی
استاد حوزه علمیه قم افزود: در این بخش از سوال مواردی را بصورت فهرست عرض میکنم: ۱. امروز «معاصرسازی» علوم علاوه بر علم فقه، ضرورتی اجتنابناپذیر است. این ابتکاری که در حوزهی فقه معاصر صورت گرفت در سایر علوم و با توجه به شئون آن علوم مانند علم اصول، علم کلام، علم تفسیر، علم حدیث، علم جامعهشناسی اسلامی و... لازم است راهاندازی شود و این ضرورتی است که حوزه را پویا پایدار و پاسخگو میکند، و این همان انتظار و مطالبهای است که امامین انقلاب و خواستهای است که عموم مردم و ملتها خواهان آن هستند.
وی ادامه داد: ۲. مهارتآموزی، دانشافزایی و زباندانی از اموری است که تلاش و یافتههای علمی را به گستره جامعه انتقال میدهد، این نکته در عصر رسانه، ارتباطات و شبکههای اجتماعی، بویژه نسل جوان و سویههای جدید سوالات و القاء شبهات، امری غیرقابل انکار است. ۳. اولویت تبلیغ، بلاغ مبین و جهاد تبیین در امر دین و ارزشهای انقلاب اسلامی، سه ضرورتی است که از عهدهی نهاد حوزه علمیه برمیآید، کاستی و سستی در این سه، رقبای معاند و مکاتب مادی را با زرق و برق کاذب، در باور جامعه ایجاد میکنند.
حجت الاسلام والمسلمین بنیادی در پایان ابراز داشت: ۴. کرسیهای آزاداندیشی و نظریهپردازی که هموارکننده تولید فکر و علم میباشد، آنچنان که بایسته است، ایجاد نشده است. در همین راستا با مدیریت و جهتبخشی میتوان غنای رسالههای علمی و پژوهشهای حوزوی را مفید و موثر نمود. ۵. مدیریت زمان و مدت تحصیل، تخصصی نمودن گرایشهای علمی که برآمده از خواستهها و استعداد طلاب و فضلا و موافق با ماهیت علمی حوزههای علمیه است، ضرورت دیگری است که در راستای بهرهمندی از منابع انسانی و علائق و استعدادهای دانشآموختگان، کمیت و کیفیت تلاش آنان را ارتقاء میبخشد. به هر حال آنچه رکن و اساس تلاش همراه با تعهد است، فهم عمیق و شناخت دقیق از فرصت انقلاب اسلامی و توازنبخشی به اقدامات و خدمات متقابل حوزههای علمیه و انقلاب اسلامی است تا تأثیر هرچه بیشتر حوزههای علمیه و روحانیت، با اتقان بیشتر علمی و عملی همراه شود و رسالتهای الهی در این مقطع حساس و مهم به نحو احسن، محقق گردد.