حجت الاسلام رنجبر تشریح کرد؛
روضه خانگی بهمثابه موتور تحول اجتماعی
مدیر گروه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم در تشریح اندیشه های مرحوم آیت الله شاهآبادی روضه های خانگی را از مهمترین ابزارهای تحول اجتماعی در تاریخ تشیع ارزیابی کرد.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، حجتالاسلام محمدعلی رنجبر مدیر گروه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم(ع)، عصر شنبه در نشست علمی «روضه خانگی، هسته مقاومت فرهنگی» که در دانشگاه باقرالعلوم(ع) برگزار شد، با تبیین اندیشههای مرحوم آیتالله شاهآبادی، روضههای خانگی را یکی از مهمترین ابزارهای تحول اجتماعی در تاریخ تشیع دانست و گفت: مرحوم آیتالله شاهآبادی یک فقیه استراتژیست بود؛ کسی که هم وضعیتشناسی داشت، هم مطلوبنگاری و هم نقشهنویسی برای جامعه اسلامی. او در محله شاهآباد تهران یک الگوی عملی از حکمرانی فرهنگی و اجتماعی ایجاد کرد و به همین دلیل به این نام شهرت یافت.
وی افزود: تمام آنچه امروز یک جامعهشناس و سیاستدان برای طراحی اجتماعی نیاز دارد، در اندیشه و عمل آیتالله شاهآبادی دیده میشود. او در کتاب شذراتالمعارف، مجلس روضه را از یک آیین صرفاً عاطفی، به یک «مدرسه پنهان» برای تربیت نیرو و اصلاح جامعه تبدیل میکند.
روضه؛ از شمارش دردها تا درمان جامعه
حجتالاسلام رنجبر با اشاره به نگاه آسیبشناسانه مرحوم شاهآبادی گفت: در نگاه ایشان، جامعه مسلمانان سالهاست به امراض گوناگونی مبتلا شده، بهگونهای که گاهی حتی نمیتوان نام جامعه انسانی بر آن گذاشت. اما مرحوم شاهآبادی تأکید میکند که هنر، صرفاً شمردن دردها نیست، بلکه درمان آنهاست. آیتالله شاهآبادی با شناسایی «امالامراض» جامعه اسلامی، تلاش میکرد این بیماریهای بنیادین را در قالب منبر و روضههای خانگی درمان کند و انسانها را از انفعال بیرون آورد.
پنج بیماری جامعه اسلامی از نگاه مرحوم شاهآبادی
حجت الاسلام رنجبر با تشریح این آسیبها افزود: نخستین بیماری از نظر مرحوم شاهآبادی، غرور به حقانیت است؛ اینکه تصور کنیم چون بر حق هستیم، خداوند خود بهطور خودکار حق ما را میگیرد و نیازی به کنش و سازماندهی اجتماعی نداریم. این نگاه باعث واگذاری میدان کنش به دشمن میشود و متأسفانه امروز هم در جامعه ما جاری است.
وی ادامه داد: در زمان مرحوم شاهآبادی بسیاری از متدینین و منبریها چنین میاندیشیدند که امام زمان(عج) خواهد آمد و با یک دم، همه چیز را اصلاح میکند و ما فقط باید منتظر باشیم. حتی در منابر چنین القا میشد که با چند قطره اشک، همه گناهان بخشیده میشود. شاهآبادی با این تصورات انحرافی بهطور جدی مبارزه میکرد.
مدیر کل حوزه ریاست دفتر تبلیغات اسلامی افزود: دومین آسیب از نظر او، یأس بود؛ جامعهای که اگر غرور کاذبش شکسته شود، به ناامیدی میافتد. شاهآبادی تلاش داشت روایتی از دین و عاشورا ارائه دهد که انسان را به حرکت وادارد، نه به سکون. سومین آسیب در نگاه شاهآبادی «افتراق و پراکندگی» جامعه اسلامی است، چهارمین آسیب «نبود بیتالمال و ساختار مالی منسجم برای جبهه حق» و پنجمین و ریشهایترین آسیب، «نبود ادراک درست» از سنتهای الهی و نقش انسان در تاریخ است.
وی در توضیح آسیب پنجم گفت: بسیاری تصور میکنند تاریخ مثل یک فیلم است که خدا کارگردان آن است و امام زمان(عج) نقش سوپرمن را دارد و ما فقط باید از جمعه تا جمعه منتظر اکران آن باشیم. شاهآبادی این ادراک را بسیار خطرناک میدانست و معتقد بود باید مرام حقه اسلام و سنتهای الهیِ حاکم بر تاریخ به مردم آموزش داده شود.
روضه بهمثابه موتور تحول اجتماعی
حجت الاسلام رنجبر تأکید کرد: از نظر آیتالله شاهآبادی، وضعیت مطلوب جامعه اسلامی، رسیدن به «ناحیه مقدسه اسلام» است؛ یعنی جایی که حکومت قدرتمند و تمدن اسلامی شکل گرفته است.
وی ادامه داد: برای عبور از وضعیت موجود به این وضعیت مطلوب، آیت الله شاهآبادی سه لایه نیروی انسانی را ضروری میدانست: نخست «دعات» یعنی مجتهدان جامعالشرایط، دوم لایه شاگردان و راویان اندیشه، و سوم «همات»؛ یعنی تودههای مؤمن و باارادهای که موتور کنش اجتماعی هستند.
حجتالاسلام رنجبر با تأکید بر کارکرد تمدنی روضههای خانگی گفت: با این نگاه، روضه دیگر صرفاً مجلس گریه نیست، بلکه به الگویی برای تحول ادراکی، تولید اراده و ساخت هویت جمعی تبدیل میشود؛ جایی که انسانها میفهمند در کجای تاریخ ایستادهاند و چگونه باید کنش اجتماعی کلان تولید کنند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: ما یک سامانه بیبدیل در اختیار داریم که هیچ آیین و مذهبی مشابه آن را ندارد. این سامانه، یعنی روضههای خانگی و مجالس دینی، میتواند به یک نظام پیشرفته برای تولید ادراک، اراده، هویت جمعی و کنش اجتماعی تبدیل شود، به شرط آنکه آن را درست بشناسیم و به کار بگیریم.
ارسال نظرات