شیرینی سلوک در مسیر کسب علوم دینی
به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، آنچه همواره بر تارک ارزشهای اسلامی میدرخشد، همان چراغ پرفروغ «طلب علم» است. اصلی که بنا بر فرمایش نورانی نبی مکرم اسلام(ص)، همسنگ جهاد در راه خدا قرار داده شده است؛ اما در میان شقوق بیشمار دانش بشری، هیچ علمی را منزلتی برابر با کسب علوم دینی و اشتغال به ساحت مقدس علوم حوزوی نیست؛ چرا که این مسیر، نه صرفاً اکتساب فن یا حرفهای دنیوی برای کسب معاش؛ بلکه تلاشی است برای فهمیدن زبان وحی، درک حکمت متعالیه و استخراج احکام شرعی از منابع اصیل است. این علم، بنیاد هویت یک تمدن و سنگ بنای سعادت جمعی و فردی محسوب میشود.
این مسیر، سلوکی است که قامت انسان را در برابر عظمت حق تعالی استوار میسازد و جان را از آلودگیهای عالم مادی و تعلقات زودگذر رها میسازد؛ هرچند این جادهی عالمانه - به ویژه در عصر حاضر- با فراز و نشیبها و محدودیتهایی همراه است که گاهی سختیهای روزگار، بهای سنگینی بر دوش سالکان میگذارد؛ اما همواره این حقیقت پابرجاست که حلاوت و شیرینی خاصی در این تحصیل نهفته است که تنها نصیب دلهای مستعد و جانهای تشنهای میشود که عطش معرفت الهی وجودشان را فرا گرفته باشد. این توفیق، موهبتی است که در پی کسب دنیا و شهرت دنیوی به دست نمیآید؛ بلکه نتیجه خلوص نیت و پایداری در مسیر مجاهدت است.
این شیرینی، محصول تضاد نیست؛ بلکه ثمرهی پیروزی بر موانع و مجاهدت نفس است. هر واژهای که از کتب فقه و اصول گشوده میشود، هر معمایی که در بطن مباحث کلامی حل میگردد و هر باب جدیدی که در غوامض عرفانی یا لطایف تفسیری گشوده میشود، طعمی دارد که بهشت را در همین دنیا تجلی می دهد. این حلاوت، همان لذت کشف حقیقت است؛ لذتی که بسیار عمیقتر از هر شادی ظاهری و زودگذر است.
این توفیق، نتیجه دستگیری خداوند است که بندهای را برمیگزیند تا در زمره «علماء حق» قرار گیرد و چراغ هدایت را در گلوگاه گمراهیها برافروزد. طلاب این مکتب با تکیه بر منابع دینی، خود را در برابر فتنهها و شبهات فکری بیمه میکنند و به این وسیله، جامعه را نیز از سرگردانی در امان میدارند.
آنان که ردای طلب علم بر دوش میافکنند، نه تنها برای خویش نوری برای هدایت مییابند؛ بلکه تبدیل به مشعلداران و مرجعیت فکری جامعه اسلامی میشوند؛ واسطهای امین میان خالق و مخلوق، و مبیّن شریعت در گذرگاههای پیچیده زندگی مدرن. این اشتغال مقدس، خود نوعی عبادت طولانی و پیوسته است که پاداش آن نه در اکرام خلق؛ بلکه در رضایت خالق نهفته است. علم دین، سدّی محکم در برابر انحرافات فکری و سستعنصریهای اخلاقی ایجاد میکند و استقامت را در وجود طالب علم نهادینه میسازد.
یکی از جنبههای ممتاز علوم حوزوی، جامعیت و پیوستگی آن است. طلاب در کنار فراگیری متون نقلی، به آموختن منطق، فلسفه و مبانی عقلانی نیز میپردازند تا بتوانند دین را در چارچوب استدلالهای متقن و مستدل عرضه نمایند. این توازن میان نقل و عقل، موجب میشود تا دانش آموخته شده و با عبور از باورهای کورکورانه، به بینش عمیق و قابل دفاع دست پیدا کند. این همان چیزی است که به این مسیر، استحکام و ماندگاری میبخشد.
در نهایت، باید اعتراف کرد که با وجود تمام سختیهای مادی و مشقات تأمین مایحتاج زندگی که برخی از طلاب با آن دست به گریبانند، همین سختیهاست که طعم شیرینی علم را گواراتر میسازد؛ چرا که هر آنچه با مشقت به دست آید، قدر و منزلت بیشتری نزد صاحبدل پیدا میکند. این مسیر، مسیر مردان بزرگ و زنان سترگی است که قناعت و توکل را در سایهسار علم الهی آموختهاند و در سایهسار معارف اهل بیت(ع) از تعلقات دنیوی رها گشتهاند. این است سرّ آن لذت نامتعارفی که در هیچ مقام و منصبی جز در مقام بندگی عالمانه، یافت نخواهد شد.
سعید چراغی