برگزاری ششمین نشست «پدر و پسری» با محوریت بررسی نقش پدر در شکلگیری هویت مردانه
ششمین جلسه از سلسلهنشستهای «پدر و پسری» با عنوان «در مسیر مرد شدن»، روز دوشنبه ۲۷ بهمنماه در دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران (قم) برگزار شد.
به گزارش خبرنگار گروه جمعیت و تعالی خانواده خبرگزاری رسا، ششمین جلسه از سلسلهنشستهای «پدر و پسری» با عنوان «در مسیر مرد شدن»، روز دوشنبه ۲۷ بهمنماه در دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران (قم) برگزار شد.
در این نشست حجتالاسلام صفری عضو هیات علمی موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی رحمة الله علیه و حجتالاسلام رضا شاهمنصوری عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی تهران، به ارائه مباحث پیرامون «نقش پدر در تربیت و ایجاد هویت مردانه در پسران» پرداختند.
حجتالاسلام صفری با استناد به آموزههای دینی تصریح کرد: در روایات و ادعیه اهلبیت(ع) بر نقش تربیتی پدر تأکید جدی شده است؛ از جمله در دعای امام سجاد(ع) در صحیفه سجادیه که از خداوند طلب توفیق در تربیت صحیح فرزندان میشود. همچنین در روایات آمده است که سلامت و مصونیت فرزندان از انحرافات، ارتباط مستقیم با رفتار و منش پدران دارد.
وی با بیان اینکه تربیت پسران نیازمند توجه ویژه به «هویت مردانه» است، گفت: یکی از مهمترین وظایف پدر، مرد بار آوردن فرزند است؛ به این معنا که پسر باید از کودکی برای پذیرش نقشهای مردانه در آینده آماده شود. این مسئله نه یک امر دفعی، بلکه فرآیندی تدریجی است که باید از دوران کودکی آغاز شود.
عضو هیات علمی موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی با اشاره به نامه امیرالمؤمنین(ع) به امام حسن(ع) در نهجالبلاغه خاطرنشان کرد: قلب نوجوان همچون زمینی آماده است که هر بذری در آن کاشته شود، رشد میکند؛ از همینرو، تربیت اگر در کودکی آغاز نشود، در بزرگسالی بهسختی قابل جبران خواهد بود.
حجتالاسلام صفری در ادامه، هویت مردانه را دارای پنج مؤلفه اساسی دانست و گفت: تابآوری، مسئولیتپذیری، استقلال، اقتدار و غیرت از مهمترین شاخصههایی است که باید در تربیت پسران مورد توجه پدران قرار گیرد.
حجتالاسلام صفری با اشاره به بُعد رفتاری تربیت تابآوری در پسران، تصریح کرد: نخستین گام در تربیت فرزند تابآور، این است که خود پدر به الگویی از تابآوری تبدیل شود؛ چراکه پسر، نخستین مواجهه جدی با مفهوم «مردانگی» را از رفتار پدر در مواجهه با مشکلات میآموزد.
عضو هیات علمی موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی در ادامه به اهمیت «استقلال رأی» پرداخت و گفت: پسر باید قدرت نه گفتن و ایستادگی در برابر فشار همسالان را داشته باشد. این امر با آموزش تفکر انتقادی، گفتوگو، مناظره و نظرخواهی از فرزندان در محیط خانواده محقق میشود.
حجتالاسلام صفری با بیان اینکه پدران باید به فرزندان اجازه ابراز نظر بدهند، تصریح کرد: حتی اگر نظر فرزند نادرست است، نباید او را تحقیر یا سرزنش کرد. این تمرینها به پسر کمک میکند در جامعه بتواند بر اساس منطق و عقل تصمیم بگیرد، نه صرفاً هیجان و فشار جمع.
وی در بخش پایانی سخنان خود، بر ضرورت تقویت رابطه عاطفی پدر و پسر تأکید کرد و گفت: فعالیتهای مشترک مانند ورزش، کوهنوردی و گفتوگوی صمیمانه، نقش مهمی در ایجاد ارتباط مؤثر دارد. پدر باید در ذهن پسر، فردی قدرتمند، آگاه و قابل اتکا باشد.
حجتالاسلام صفری همچنین «پذیرش بیقیدوشرط» را نقطه کلیدی تربیت دانست و خاطرنشان کرد: پسر باید بداند حتی در صورت خطا و اشتباه، طرد نمیشود و پدر همواره نقطه امن و تکیهگاه اوست. ترس از طردشدن و استبداد تربیتی، آسیبهای جدی روانی و اجتماعی به دنبال دارد.
حجتالاسلام شاهمنصوری با تأکید بر ضرورت شناسایی دقیق چالشهای معاصر تصریح کرد: ما نیازمند ثبت و تحلیل مسئلهمندِ چالشهای واقعی میان پدران و پسران در شرایط کنونی جامعه هستیم. بهعنوان نمونه، این پرسش که «پدر قوی» در ذهن نوجوان امروز چگونه تعریف میشود، یک مسئله جدی است؛ گاهی قدرت پدر در ذهن فرزند، صرفاً به توان اقتصادی و نقش عابربانکی تقلیل پیدا میکند و اگر این مؤلفه وجود نداشته باشد، پدر عملاً از دایره اثرگذاری خارج میشود.
وی ادامه داد: اینها چالشهای واقعی زمانه ماست و باید بهعنوان دادههای اجتماعی ثبت و تحلیل شود، نه اینکه صرفاً با نسخههای کلی و انتزاعی به آن پاسخ داده شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به کاهش نسبی نقش خانواده در فرآیند تربیت گفت: در گذشته، اگر عوامل مؤثر در تربیت رتبهبندی میشد، خانواده در صدر قرار داشت؛ اما امروز با گسترش رسانهها، شبکههای اجتماعی و الگوهای بیرونی، حوزه اثرگذاری خانواده بهطور جدی محدود شده است. بسیاری از والدین میگویند همه اصول تربیتی را رعایت کردهاند، اما الگوهای مدرسه، فضای مجازی و گروه همسالان، مسیر فرزند را تغییر داده است.
حجتالاسلام شاهمنصوری در ادامه با اشاره به فعالیتهای پژوهشی و میدانی در حوزه آسیبهای اجتماعی اظهار کرد: در قالب همکاری با مؤسسه «آمین» در قم که زیر نظر معاونت پیشگیری از وقوع جرم قوه قضاییه فعالیت میکند، پروندههای دختران درگیر آسیبهای اجتماعی مورد بررسی قرار میگیرد. این افراد بهجای ورود به فرآیند قضایی و ثبت سوءسابقه، به دورههای مشاورهای و بالینی ارجاع داده میشوند.
وی افزود: بررسیهای میدانی نشان میدهد بسیاری از این آسیبها ریشه در مسائل خانوادگی، خلأهای عاطفی و ضعف ارتباط مؤثر با والدین، بهویژه پدر، دارد. فرمهای ارزیابی شامل شاخصهایی مانند افکار خودکشی، وضعیت اعتقادی، مصرف مواد، رفتارهای پرخطر و سابقه آسیبهای روانی است که تصویری عمیق از شرایط زیست این افراد ارائه میدهد.
این استاد دانشگاه با تأکید بر اهمیت دادههای میدانی خاطرنشان کرد: بدون توجه به این واقعیتهای عینی، هرگونه نسخهپردازی تربیتی ناقص خواهد بود. امروز بیش از هر زمان، نیازمند پیوند میان پژوهش، تجربه میدانی و سیاستگذاری تربیتی هستیم تا بتوانیم پاسخ مناسبی به چالشهای نسل جدید در نسبت پدر و فرزند ارائه دهیم.
وی با اشاره به بررسی پروندههای مراجعان در کلینیکهای مشاورهای اظهار داشت: بررسیهای میدانی ما نشان میدهد افرادی که در کودکی و نوجوانی، روابط ایمنتر و کمتنشتری با پدر و مادر خود داشتهاند، حتی در صورت بروز خطا یا ورود به آسیبهای اجتماعی، کمتر دچار اختلالات شدید روانشناختی میشوند. این در حالی است که در خانوادههای پرتنش، بهویژه خانوادههایی که با طلاق، خشونت خانگی یا تضعیف جایگاه پدر مواجه بودهاند، احتمال بروز اختلالات عمیق روانی بهطور معناداری افزایش مییابد.
ارسال نظرات