احیای میراث تمدنی ایران در آیین تشییع رهبر تمدنساز
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، اصغر کشوری، مدیر تنورخانه نان ایران و مدیر بنیاد حیات طیبه جهان اسلام، در نشست خبری تشریح برنامههای این مجموعه برای آیین تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی اظهار کرد: تنورخانه نان ایران از ابتدای فعالیت خود با هدف احیای میراث غذایی و آیینی ایران شکل گرفته و تاکنون ۱۴ رویداد ملی را برگزار کرده است. پانزدهمین رویداد این مجموعه نیز به مناسبت تشییع رهبر شهید انقلاب برگزار خواهد شد؛ رویدادی که تلاش دارد جلوهای از فرهنگ، تاریخ و هویت تمدنی ایران را در یکی از مهمترین رخدادهای معاصر کشور به نمایش بگذارد.
وی با بیان اینکه «کار تمدنی» مهمترین رسالت تنورخانه نان ایران است، افزود: در این مراسم صرفاً به پذیرایی از عزاداران نمیاندیشیم، بلکه تلاش میکنیم هر آنچه عرضه میشود، حامل یک روایت تاریخی و فرهنگی از ایران باشد. نان، آب، حلوا و حتی سقاخانه در فرهنگ ایرانی تنها ابزار پذیرایی نیستند، بلکه هر کدام بخشی از حافظه تاریخی و هویت تمدنی این سرزمین محسوب میشوند.
کشوری با اشاره به احیای نانهای آیینی اقوام ایرانی گفت: در چهار رویداد گذشته، نانهای اقوام مختلف ایران معرفی و احیا شد و این بار تصمیم گرفتهایم نانهای آیینی سوگواری اقوام ایرانی را بازآفرینی کنیم. بر همین اساس بیش از ۷۰ گونه نان آیینی مرتبط با مراسم عزاداری از استانها و مناطق مختلف کشور تهیه خواهد شد و در اختیار عزاداران قرار میگیرد.
۴۰ هزار نفر از عزاداران با این نانهای آیینی پذیرایی میشوند
وی ادامه داد: نانهایی همچون نان سوگ سیاوش، نان محرم و صفر، نان سوم، هفتم، چهلم و اربعین، در کنار نانهای خیرات قزوین، شیرمال ختم قم، نان عباسعلی کرمانشاه، نان خاکسپاری لرستان، نانهای سنتی خراسان، بوشهر، سبزوار، اراک، اردکان، تهران، ترکمنصحرا، کرمان و دیگر مناطق کشور، بخشی از این میراث ارزشمند هستند که در آیین تشییع رهبر شهید احیا خواهند شد. حدود ۴۰ هزار نفر از عزاداران با این نانهای آیینی پذیرایی میشوند.
مدیر تنورخانه نان ایران با اشاره به حضور دهها بانوی هنرمند و استادکار نانپزی در این برنامه اظهار داشت: نانها در حضور مردم و طی چندین شیفت پخت خواهند شد تا علاوه بر پذیرایی، فرآیند تولید این میراث ناملموس نیز به نمایش گذاشته شود و مستندسازی آن برای نسلهای آینده صورت گیرد.
وی از احیای ۷۰ گونه حلوای آیینی عزای اقوام ایرانی نیز خبر داد و گفت: پیش از این قرار بود در نیمه ماه مبارک رمضان، ۱۳۱ گونه حلوای آیینهای شادی ایران معرفی شود، اما با حوادث اخیر و شهادت رهبر انقلاب، این برنامه تغییر کرد و تصمیم گرفتیم حلواهای آیینی سوگواری اقوام ایرانی را به عنوان بخشی از فرهنگ عزاداری این سرزمین احیا کنیم.
کشوری با تأکید بر اینکه این اقدام تنها یک برنامه فرهنگی نیست، افزود: این حرکت را هدیهای تمدنی به روح رهبر شهید انقلاب اسلامی میدانیم. به عنوان پژوهشگر تاریخ معتقدم در هشت قرن گذشته شخصیتی با چنین جامعیت، اقتدار، سلامت، پاکدستی، مدیریت و اثرگذاری در تاریخ ایران دیده نشده است و شایسته است آیین بدرقه ایشان نیز با تکیه بر ظرفیتهای تمدنی ایران برگزار شود.
وی همچنین از اجرای طرح «آب تمدنی ایران» در این مراسم خبر داد و اظهار کرد: با همکاری شهرداری، ۵۰۰ هزار بطری آب میان عزاداران توزیع خواهد شد، اما ویژگی این طرح آن است که آب مورد استفاده از ۴۰ چشمه تاریخی و تمدنی ایران گردآوری میشود تا حتی این بخش از پذیرایی نیز نمادی از وحدت جغرافیای فرهنگی ایران باشد. برای اجرای این طرح نیز ۱۴۰ نیروی انسانی سازماندهی شدهاند.
مدیر بنیاد حیات طیبه جهان اسلام از احیای سقاخانههای سنتی ایرانی نیز به عنوان بخش دیگری از این برنامه نام برد و گفت: سقاخانههای خانگی یکی از سنتهای ارزشمند و فراموششده ایران بودند که خانوادهها بهترین فضای خانه خود را برای خدمترسانی به عزاداران اهلبیت(ع) اختصاص میدادند. در این مراسم نیز یکی از این سقاخانههای تاریخی با الگوگیری از نمونههای اصیل ایرانی احیا میشود تا آیینهای نان، آب و حلوا در فضای واقعی خود بازآفرینی شوند.
1123 گونه نان ایرانی شناسایی شده اند
کشوری با اشاره به بیش از دو دهه پژوهش در حوزه تاریخ خوراک ایران اظهار کرد: حاصل این تحقیقات شناسایی بیش از هزار و ۱۲۳ گونه نان ایرانی و هزاران آیین غذایی در نقاط مختلف کشور است. متأسفانه امروز بخش بزرگی از این میراث در معرض فراموشی قرار گرفته، در حالی که هر یک از این نانها و غذاها بخشی از تاریخ، فرهنگ، اقلیم و سبک زندگی ایرانیان را روایت میکنند.
وی تصریح کرد: امروز تنورخانه نان ایران تنها یک مجموعه تولید نان نیست، بلکه مرکزی برای احیای میراث ناملموس ایران به شمار میرود و تلاش میکند دانش بومی مرتبط با نان، تنور، آسیاب، آیینهای غذایی و سنتهای کهن ایرانی را ثبت، آموزش و بازتولید کند.
مدیر تنورخانه نان ایران در پایان تأکید کرد: آیین تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی تنها یک مراسم وداع نیست، بلکه فرصتی است تا ایران، بخشی از هویت تمدنی خود را نیز به نمایش بگذارد. اگر این آیین بتواند نان، آب، حلوا، سقاخانه و دیگر سنتهای اصیل ایرانی را دوباره به جامعه معرفی کند، در حقیقت گامی برای احیای حافظه تاریخی و تمدنی این سرزمین برداشته شده است.