جهاد کبیر بانوان؛ از خانه تا جامعه

به گزارش خبرنگار گروه جمعیت و تعالی خانواده خبرگزاری رسا، در جهان پرمشغله امروز که هر روز با انبوهی از دغدغه‌ها، مسئولیت‌ها و چالش‌های ریز و درشت روبه‌رو هستیم، گاهی آن‌قدر درگیر روزمرگی می‌شویم که صدای فطرت خویش را گم می‌کنیم. در این هیاهوی زندگی، چه چیزی می‌تواند لنگر آرامش ما باشد؟ چه پناهی امن‌تر از کلام خدا برای تسکین دل‌های پراضطراب؟

زندگی با آیه‌ها، یعنی اجازه دادن به نور وحی برای تابیدن در تاریک‌ترین لحظات؛ یعنی یافتن پاسخی برای پرسش‌های بی‌پاسخ، تسکینی برای زخم‌های ناپیدا و نیرویی برای ایستادن در برابر طوفان‌های سهمگین. آیه‌های قرآن تنها متن‌هایی مقدس بر روی کاغذ نیستند، بلکه نسیم‌هایی هستند که از جانب دوست می‌وزند و روح خسته ما را نوازش می‌دهند.

چه زیباست وقتی در میان شلوغی‌های زندگی، لحظه‌ای می‌ایستیم و با آیه‌ای از کلام خدا همکلام می‌شویم؛ گویی او مستقیماً با ما سخن می‌گوید، از غم‌هایمان آگاه است، از رنج‌هایمان خبر دارد و دقیقاً همان کلماتی را به زبان جاری می‌کند که مرهم دل ماست.

زندگی با آیه‌ها به ما می‌آموزد که صبر، تنها تحمل کردن نیست؛ یک مقاومت آگاهانه و فعال است. نماز، فقط یک عبادت خشک و خالی نیست؛ یک سیستم عامل معنوی است که ما را به منبع لایزال قدرت الهی متصل می‌کند. توکل، به معنای دست کشیدن از تلاش نیست؛ بلکه به معنای تکیه‌کردن بر قدرتی است که از همه قدرت‌ها برتر است.

در این مجموعه گفتارها، با تأمل در آیه‌های نورانی قرآن، به ویژه آیاتی که درباره صبر، نماز و مسئولیت‌های انسانی سخن می‌گویند، تلاش می‌کنیم تا با نگاهی نو، این گنجینه‌های الهی را در زندگی روزمره خود جاری سازیم. سفری به عمق معانی، با تکیه بر نقش ویژه زنان در هستی و چالش‌های منحصربه‌فردی که با آن روبه‌رو هستند.

با ما همراه شوید تا زندگی با آیه‌ها را تجربه کنیم...

جزء نوزدهم(بانوان و جهاد کبیر)

فَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَجَاهِدْهُمْ بِهِ جِهَادًا كَبِيرًا

سوره فرقان، آیه ۵۲

از کافران اطاعت مکن، و به وسیلۀ قرآن با آنان مبارزه و جهاد بزرگی بنما.

خواهران عزیز! آیا تا به حال در دوراهی‌های زندگی خود مانده‌اید؟ مثلاً در آن لحظه‌ای که در برابر حرف ناحق مردم قرار می‌گیرید و نمی‌دانید از حق دفاع کنید یا سکوت، یا وقتی در برابر اصرار فرزندتان برای یک محتوای مسموم در فضای مجازی، نمی‌دانید «نه» بگویید یا سکوت کنید و یا زمانی که در اوج خستگی کار و خانه‌داری، بین یک ساعت استراحت یا رفتن به مجلس قرآنی، دینی یا حتی علمی مردد هستید.

نمونۀ این دوراهی‌های روزمره و دوگانگی‌ها در تاریخ نیز وجود داشته است. به عنوان نمونه، یکی از پرسش‌های دیرینه در تاریخ اسلام این است که چرا امیرالمؤمنین علی‌علیه‌السلام پس از رحلت پیامبر اکرم‌صلی‌الله‌علیه‌وآله، با وجود حقانیت و جایگاه والا، سکوت اختیار کردند، اما سیدالشهدا حسین‌علیه‌السلام در مقابل یزید قیام نمودند؟ آیا امام علی‌علیه‌السلام به علت ناتوانی قیام نکردند؟ یا از بیم مرگ خاموش ماندند؟ خیر، هیچ‌یک از این‌ها درست نیست. ایشان از مرگ استقبال می‌کردند؛ آن‌چنان که فرمودند: «وَ اللَّهِ لَابْنُ ابی طالِبٍ انَسُ بِالْمَوْتِ مِنَ الطِّفْلِ بِثَدْیِ اُمِّه؛ به خدا سوگند! انس پسر ابی‌طالب به مرگ، از انس کودک به سینۀ مادر بیشتر است».

اگر از ظاهر ماجرا فراتر برویم، درمی‌یابیم که هدف هر دو امام یکی بود؛ حفظِ اصل دین و پاسداری از آن. تنها در روش متفاوت بودند زیرا شرایط متفاوت بود. در روزگار امیرالمؤمنین‌علیه‌السلام، هنوز نهال اسلام نازک و تازه‌نفس بود، پس سکوت کردند؛ اما نه از ضعف، بلکه بر اساس تدبیر و مصلحت. اما دوران امام حسین‌علیه‌السلام شرایط متفاوت بود؛ دیگر وقت صبر و انتظار نبود. هنگامی که حق و دین فراموش شده بود و باطل در لباس دین‌داری پنهان بود، نیاز به فریاد و اعتراض احساس می‌شد. امام حسین‌علیه‌السلام برخاست تا دین محمدی را از زیر غبار تزویر بیرون آورد.

امروز نیز همان راه در برابر ماست؛ راهی که گاهی صبر می‌طلبد و گاهی حرکت. گاه باید همچون امیرالمؤمنین علی‌علیه‌السلام در سکوتى حکیمانه، دین و حقیقت را نگه داشت و گاه همانند امام حسین‌علیه‌السلام با فریاد، حقیقت را زنده کرد. تشخیص این لحظه‌هاست؛ اینکه واقعی و عمل براساس آن، در دوگانگی‌ها و دوراهی‌های زندگی‌مان را بشناسیم و به آن عمل کنیم.

خداوند متعال در قرآن برای همه، به ویژه بانوان، به پیامبر‌صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمان می‌دهد که مسیر را روشن می‌کند: «فَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَجَاهِدْهُمْ بِهِ جِهَادًا كَبِيرًا»؛ از کافران اطاعت مکن و با آن‌ها، با قرآن، جهادی کبیر انجام ده. طبق این آیه، خداوند به پیامبر می‌فرماید: «از کافران اطاعت مکن، با انحرافات آن‌ها سازش نکن، در برابر آن‌ها با اراده‌ای استوار بایست و تسلیم هوس‌ها و خرافات آن‌ها نشو و با آنان جهاد کن؛ آن هم «جهاد کبیر». این جهاد در کنار «جهاد اصغر» که مبارزه در میدان جنگ است و «جهاد اکبر» که مبارزه با نفس می‌باشد، قرار می‌گیرد و از اهمیتی ویژه برخوردار است.

خواهرم! این آیه فقط مخصوص پیامبر نیست؛ خطاب به من و تو نیز هست. در طول تاریخ، دو جریان حق و باطل همواره در میدان‌های مختلف و با ابزارهای گوناگون در برابر یکدیگر قرار داشته‌اند. اما امروزه، دشمن بر روی ما اسلحه نمی‌کشد؛ ابزار حملۀ او تغییر کرده است. آن ابزار چیست؟ رسانه، فضای مجازی، مد، تجملات و سبک زندگی پوچ و جذابیت‌های کاذب. او نمی‌گوید «تسلیم من شو»، بلکه می‌گوید: «هم‌رنگ من باش». اینجا میدان جهاد کبیر است؛ یعنی اجازه ندهی فکر، ایمان و حتی ذائقه‌ات را او بسازد.

در دل همین خانه‌ها، در آشپزخانه و تربیت فرزندان و روابط خانوادگی، میدان جهاد کبیر شما خواهران و مادران عزیز شکل می‌گیرد. هربار که تو، بانوی مسلمان، در برابر تجمل‌گرایی، اسراف، چشم‌وهم‌چشمی و تقلید کورکورانه از فرهنگ بیگانه می‌ایستی، همان راهی را می‌پیمود که حضرت زینب کبری‌علیها‌السلام در کاخ یزید پیمود؛ مقاومت در برابر ظالم زمانه.

امروز کافران تالش می‌کنند فکر، باور، ذائقه و سبک زندگی همه، به ویژه شما بانوان را، به نفع خودشان تغییر دهند؛ زیرا شما، بانوی عزیز، هستۀ مرکزی خانه و خانواده هستید. اینجاست که فرمان «فَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ» در قلب خانه و زندگی جاری می‌شود.

جهاد کبیر بانوی مؤمن دقیقاً در دو عرصه معنا می‌شود؛ نخست، جهاد درونی: اینکه نگذارید ذهن و دلتان، تحت سیطرۀ ارزش‌های بیگانه قرار گیرد؛ دوم، جهاد بیرونی: اینکه اجازه ندهید رفتار، انتخاب‌ها و سبک زندگی‌تان شبیه فرهنگ دشمن و بر پایۀ اندیشۀ پوچ و باطل غرب شکل بگیرد.

ما بانوان باید به یاری دین برخاستند، الگو بگیریم. در زمان ائمۀ هدی‌علیهم‌السلام، در سه مقطع زمانی حساس و بحرانی، دست سه امام معصوم بسته بود؛ علی‌بن‌الحسین‌، علی‌بن‌موسی‌الرضا و حسین‌بن‌علی‌علیهم‌السلام. در هر سه مقطع، سه بانوی بزرگ برای دفاع از دین قیام کردند و با جهاد کبیر خود در تاریخ اثر گذاشتند؛ حضرت فاطمه زهرا، حضرت زینب کبری و حضرت فاطمه معصومه‌علیهم‌السلام. هر سه در زمان خود، جهاد انجام دادند. جهاد آنان شمشیر نبود؛ جهادشان از جنس آگاهی، ثبات و پایداری درونی بود. این همان راهی است که باید امروز ادامه دهیم. در این زمانۀ پرآشوب که از زمین و آسمان تیر شبهه و تردید می‌بارد، جهاد ما نه با سلاح، بلکه با اندیشه و تصمیم درست در دوراهی‌های زندگی است. خیال نکنید میدان جنگ فقط در مرزهاست؛ میدان جهاد امروز ما، قلب خانه‌هاست.

جهاد ما، مقاومت اندیشه و معنویت است. زن مقاوم امروز، با صبر در خانه، با حفظ عفت در جامعه و با تربیت نسلی پاک، در صف اول جهاد کبیر ایستاده است. این گونه است که نام ما، در کنار زنان مجاهد تاریخ ثبت می‌شود؛ زنانی که با شناخت و ایمان، دنیای خود را سنگر خدا کردند.

در آیات قرآن کریم نیز زنان بی‌نظیر و مجاهدی به چشم می‌خورند که با تصمیم به‌موقع و شناخت عمیق از وحدانیت الهی، توانستند با حرکت جهادی خود به یاری دین بشتابند و با اراده‌ای قوی، در حد توان خود با طاغوت زمان مبارزه کنند. حضرتاتی چون مریم، آسیه، هاجر و مادر موسی‌علیهم‌السلام از این قشر به حساب می‌آیند.

امروز نیز در میدان جهاد کبیر، شما زنان می‌توانید کارهایی انجام دهید که گاهی از توان مردان خارج است. خواهران عزیز! منتظر نمانید تا آقایان پیش‌قدم شوند و شما به‌دنبال آنان حرکت کنید. اگر جهاد کبیر، واجب فوری و عینی است، پس بر زنان نیز همانند مردان لازم و قطعی است. حتی اگر همۀ مردان به این جهاد عمل کنند، تکلیف از شما ساقط نمی‌شود. از آنجا که قیام زنان در این نوع جهاد، از مردان مؤثرتر است، باید گفت که جهاد کبیر برای بانوان مؤمن مهم‌تر و اولویتش بیشتر است. شما بانوان می‌توانید با ایستادگی در میدان‌های عفت، همسری و مادری، اقتصاد خانواده، فضای مجازی، رسانه و... و با تکیه بر قرآن و آموزه‌های اهل‌بیت‌علیهم‌السلام سپری محکم در برابر نفوذ دشمن بسازید و مانع سلطۀ او بر خانواده و جامعه شوید.

جهاد کبیر در میدان عفت

کانونی‌ترین نقطۀ میدان جهاد کبیر زنان، میدان عفت است. اسلام، عفت را تنها یک صفت زیبا نمی‌داند، بلکه آن را ستون استواری برای حفظ حریم زن و خانواده و کلید سلامت جامعه معرفی می‌کند. در اهمیت این عفاف، مولای امیرالمؤمنین علی‌علیه‌السلام فرموده‌اند: «مَا جِهَادُ الْمَرْءِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَعْظَمَ فَضْلًا مِنْ عِفَّةِ مَنْ يَقْدِرُ عَلَى حَرَامٍ، إِنَّ الْعَفِيفَ لَيَكُونُ فِي مَلَكُوتِ السَّمَاوَاتِ كَالْمَلَكِ»؛ مجاهدی که در راه خدا شهید می‌شود، پاداشی برتر از آن کسی ندارد که توان انجام گناه دارد، اما خویشتن‌داری می‌کند؛ نزدیک است که شخص عفیف در شمار فرشتگان باشد.

این حدیث، آیۀ «فَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ» را به زبان عمل تبیین می‌کند: «بالاترین جهاد، جهاد با نفس در حفظ عفت است». خداوند در قرآن کریم نیز در آیات متعدد، از جمله آیۀ ۳۱ سورۀ مبارکۀ نور، احکام پوشش زن مسلمان را بیان فرموده است.

عزیزان من! وقتی خدای مهربان از پوشش و حجاب سخن می‌گوید، در حقیقت، به ما بانوان می‌آموزد که خودمان باید فرمانده و حافظ قلعۀ عفت باشیم؛ قلعه‌ای که دشمن، هر روز با هزار رنگ و تبلیغ، برای تسخیرش تالش می‌کند.

پوشش بیرونی، نشانۀ پاکی درون است. زنی که دلش آراسته به ایمان است، ظاهرش نیز باوقار و متین می‌شود. زن مؤمن به‌خوبی می‌داند که لباس، تنها برای زیبایی نیست؛ بلکه علامت و نشانۀ حضور ایمان در قلب و روح اوست. خواهران مجاهد! وقتی شما لباس‌های تنگ و جلب‌توجه‌کننده را کنار می‌گذارید، در حقیقت، به خود می‌گویید: «تو اسیر نگاه مردم نیستی، تو بندۀ خدایی» و هنگامی‌که در میان رنگ‌ها و مدل‌های گوناگون، لباس ساده‌تر و سنگین‌تری را انتخاب می‌کنید، یعنی در دو‌راهی حجاب و بی‌حجابی، با جهاد کبیر و با اطاعت‌نکردن از فرهنگ پوچ و فریبندۀ غرب، راهِ بندگی و عزت را برگزیده‌اید.

به یاد داشته باشیم که حجاب ما، پرچم ماست. در میان شلوغی بازارها و تصاویر رنگارنگ فضای مجازی، هر گامی که با پوشش محجوبانه برمی‌داریم، در حقیقت اعلام می‌کنیم: «من تسلیم نگاه دشمن نمی‌شوم». هر تار مویی که برای رضای خدا می‌پوشانیم، تیری بر قلب فرهنگی است که می‌کوشد زن را به کالا تبدیل کند.

خواهران عزیزم! امروز دنیا در پی شکستن حرمت زن است؛ اما زن مؤمن، همچون حضرت زینب‌علیها‌السلام، حتی در میان طوفان‌ها نیز وقار خویش را حفظ می‌کند. حجاب، سنگر شماست؛ نشانۀ استقلال اندیشه و ایمان شماست. چادر و روسری خود را نه از سر عادت یا ترس، بلکه با نیت جهاد بپوشید؛ جهادی برای حفظ حرمت زن و رضای خداوند.

عفت در سخن

گاهی میدان جهاد عفت، درست در حساس‌ترین نقطۀ زندگی ما زنان است. نه فقط در خیابان و اجتماع، بلکه در همان لحظه‌ای که گوشی به دست می‌گیریم تا صوتی بفرستیم، وقتی پشت میز کار با همکارمان صحبت می‌کنیم، یا حتی وقتی در جمع فامیلی سخن می‌گوییم باید بسیار مراقب گفتارمان باشیم. اینجا همان میدان جهاد کبیر ماست. جهاد عفت فقط در پوشش نیست، در کلمات، لحن، نوع شوخی و شناخت مرز دقیق احترام و وقار نیز جاری است.

خواهر عزیز! خداوند در آیۀ ۳۲ سورۀ مبارکۀ احزاب، انگار مستقیم با ما زنان امروز سخن می‌گوید و ابزار جهاد در این میدان را مشخص می‌کند: «فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِي فِي قَلْبِهِ مَرَضٌ وَقُلْنَ قَوْلًا مَعْرُوفًا»؛ نرم و دل‌ربا سخن مگویید تا مبادا آنکه در دلش بیماری است، طمع کند و سخن شایسته بگویید.

این آیه، عمل به «فَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ» را در حوزۀ گفتار تبیین می‌کند. زن مؤمن، وقتی سخن می‌گوید، صدایش حجاب دارد؛ لحنش نه خشک است و نه نازک، بلکه متین و مطمئن است. در گفتارش محبت وجود دارد، اما مرزها معلوم است. عفیف‌بودن در گفتار یعنی بدانی: «هر سخنی را نباید گفت، هر لبخندی را نباید زد، هر شوخی‌ای را نباید به زبان آورد». گاهی شیطان در لطیف‌ترین الیه‌های رفتار زن نفوذ می‌کند؛ مثلاً زیر پوشش «رسمی حرف‌زدن» در محیط کار یا فامیل، لحن را نرم‌تر و کلمات را شیرین‌تر می‌کند یا در فضای مجازی، به بهانۀ مؤدب‌بودن، کلمات را به شکلی اغواگرانه القا می‌کند تا کم‌کم مرزها شکسته شود. اما زن مؤمن، از همان ابتدا مرز را روشن می‌کند. همانند حضرت زهرا‌علیها‌السلام که وقتی با مردان سخن می‌گفتند، صدایشان پر از وقار و عزت بود، نه با ناز و ادا؛ همچون حضرت زینب کبری‌علیها‌السلام که در اوج اسارت، با دشمن سخن گفت، اما چنان محکم و کریمانه که طاغوت زمانش را به لرزه انداخت. دختر مؤمن امروز هم، در پشت تلفن، فضای مجازی، گفت‌وگو با همکار یا خویشاوندان، باید یادش باشد که «نامحرم، نامحرم است»؛ آشنایی و خویشاوندی، هیچ‌کدام مرز شرع را برنمی‌دارد. زنی که با نامحرم به نرمی سخن نمی‌گوید، در حقیقت، از سنگر عفت خویش پاسداری می‌کند.

پس بیایید خواهرانم، عفت در گفتار را به جهاد روزانۀ خود تبدیل کنیم؛ لب‌هایمان با یاد خدا باز شود و با وقار سخن بگوییم؛ تا دنیا بداند زن مسلمان وقتی سخن می‌گوید، صدایش عطر ایمان دارد، نه بوی فریب.

عفت در شبکه‌های اجتماعی

خواهرانم! این روزها میدان جنگ، تغییر شکل داده است. دشمن بی‌صدا آمده در دل خانه‌ها، در گوشی‌های ما، در همین صفحه‌هایی که هر روز باز می‌کنیم. اسمش را فضای مجازی گذاشته‌اند، اما والله اثرش از دنیای واقعی هم بیشتر است؛ همان‌جایی که گاهی ساعت‌ها وقت ما را می‌گیرد و آرام و بی‌صدا در جانمان نفوذ می‌کند. فضای مجازی، برخلاف نامش، حقیقتی همراه با مشخصه‌های ویژۀ خود دارد. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های آن مخفیانه‌بودنش است. در‌حالی‌که در محضر خدا و خود انسان هیچ‌چیز پنهان نیست. خدای متعال می‌فرماید: «وَأَنَا أَعْلَمُ بِمَا أَخْفَيْتُمْ وَمَا أَعْلَنْتُمْ»؛ من به آنچه پنهان می‌داشتید و آنچه آشکار کردید، داناترم. هیچ‌کس نمی‌فهمد که افراد در محیط رسانه و فضای مجازی، چه تصاویر و فیلم‌هایی را دنبال می‌کنند. ای کاش توجه داشتند که خداوند می‌فرماید: «يَعْلَمُ خَائِنَةَ الْأَعْيُنِ وَمَا تُخْفِي الصُّدُورُ»؛ (خدا) نگاه‌های دزدانه و آنچه را که دل‌ها پنهان می‌کنند، می‌داند. پس، هیچ نگاهی، حتی در فضای مجازی، از حسابرسی خداوند مخفی نمی‌ماند.

پس ای بانوی مؤمن! بدان که خدای مهربان، حتی آن لحظه‌ای را می‌بیند که در خلوت شب، گوشی را در دست گرفته‌ای و نگاهت روی تصویری مکث می‌کند. همان جا، در همان خلوت، امتحان عفاف آغاز می‌شود.

زن عفیف می‌داند که عفت او فقط در لباس نیست، بلکه در نگاه، لایک، پست و حتی کامنت اوست. وقتی بدون ضرورت، عکس شخصی‌اش را در فضای مجازی منتشر می‌کند؛ وقتی برای جلب‌توجه، جملاتی آمیخته با ناز و احساس می‌نویسد؛ وقتی ساعت‌ها در پی مد، تجمل و زرق‌وبرق می‌چرخد، در حقیقت، دشمن را به خانۀ دلش دعوت کرده است. اما بانوی مؤمن، وقتی گوشی‌اش را ابزار بندگی می‌کند (برای تلاوت قرآن، آموزش، تربیت فرزندان یا اطالع‌رسانی مفید) همان‌جا در حال جهاد کبیر است.

بیایید به اطرافمان نگاه کنیم! وقتی مادری، در گروه مدرسۀ فرزندش با سکینه و ادب سخن می‌گوید، دارد فرهنگ عفت را در بین مادران دیگر نشر می‌دهد. وقتی دختر جوانی در فضای مجازی، به‌دنبال ساده‌زیستی و محتواهای حقیقی است و از نمایش زندگی و بدنش خودداری می‌کند، در حقیقت، مشغول دفاع از جبهۀ ایمان است. زنان باوقار، ستون‌های استقلال فرهنگی هستند. آن‌گاه که نگاهشان از فریب مد، برند و تجمل عبور کند، اقتصاد میهن را هم از وابستگی نجات می‌دهند.

پس خواهرم! هربار که گوشی در دست می‌گیری، به یاد بیاور که در محضر خدا هستی و هر کلیک با نیت پاک، نوری در کارنامه‌ات می‌نویسد. عفت در فضای مجازی، همان چادر نامرئی است که زن مؤمن بر نگاه و رفتار خود می‌کشد؛ نگه‌داشتنش، یعنی جهاد خاموش در عصر دیجیتال.

جهاد در میدان همسری و مادری

خواهران عزیزم! همین لحظه را محضر خدا بدانیم؛ همان خدایی که دیدن ما در آشپزخانه، کنار گهواره یا پشت میز کار، برایش هیچ فرقی با حضورمان در محراب عبادت ندارد؛ به شرط آنکه دلمان نیت الهی داشته باشد. پیامبر رحمت‌صلی‌الله‌علیه‌وآله می‌فرمایند: «جهاد المرأة حسن التبعل»؛ جهاد زن، خوب شوهرداری کردن است.

این یعنی خواهرم! جهاد کبیر تو می‌تواند درست در دل خانه باشد. شاید تصور کنیم جهاد حتماً باید در میدان جنگ یا با شمشیر باشد، اما خداوند راهی دیگر برایت باز کرده است. حسن تبعل یعنی چه؟ یعنی زن وقتی وارد خانه می‌شود، آرامش را به ارمغان بیاورد؛ وقتی همسرش خسته از کار بیرون برمی‌گردد، لبخندش التیام‌بخش زخم‌های روزانه باشد. یعنی سفره که پهن می‌کند، نه از سر اجبار، که از روی عشق و برای رضای خدا باشد. حسن تبعل یعنی در اوج خستگی، باز هم با همسرت مهربان باشی؛ یعنی اگر روزی تلخی کردی، خودت پیش‌قدم شوی و آشتی کنی؛ یعنی بدانی حفظ این زندگی و گرم نگه‌داشتن کانون خانواده، خودش یک جهاد بزرگ است.

امام خامنه‌ای‌حفظه‌الله در توضیح این روایت چنین فرموده‌اند: «جهاد المرأة حسن التبعل؛ یعنی ثواب مجاهدت آن جوانی که رفته توی میدان جنگ و جان خودش را کف دستش گرفته، به‌خاطر این کار، به این زن می‌دهند؛ چون این کار هم زحمتش کمتر از آن نیست. البته شوهرداری خیلی سخت است؛ با توقعاتشان، با انتظاراتشان، با بداخلاقی‌هایشان، با صدای کلفتشان، با قد بلندترشان. خب، زنی بتواند با این شرایط، محیط خانه را گرم و گیرا و صمیمی و دارای سکینه و آرامش قرار بدهد، خیلی هنر بزرگی است. این واقعاً جهاد است! این شعبۀ از همان جهاد اکبری است که فرموده‌اند؛ جهاد با نفس است».

زن، شریک زندگی است. اگر صبر و تحمل او نباشد، آرامش از زندگی رخت برمی‌بندد. در روایت داریم که حضرت زهرا‌علیها‌السلام کار خانه می‌کردند؛ آسیاب می‌کردند، خانه را جارو می‌زدند و بچه‌ها را آرام می‌کردند. یک روز پیامبر بر ایشان وارد شدند و فرمودند: «یا فاطمه! برخیز و از رسول خدا پاداش خود را بگیر». حضرت زهرا‌علیها‌السلام فرمودند: «انا لله و انا الیه راجعون، از خدا و پیامبرش روی‌گردان نیستم». پیامبر‌صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمودند: «مقام تو آنقدر بالاست که هر لحظه در نماز از تو یاد می‌کنم». این جواب پیامبر است به زنی که خانه‌دار بود، همسرداری کرد و بچه‌ها را بزرگ کرد.

خواهرم! مبادا فریب حرف‌های دشمن را بخوری! همان‌هایی که وظیفۀ شریف خانه‌داری را بی‌ارزش جلوه می‌دهند. آن‌ها می‌خواهند با تغییر سبک زندگی، خانه و خانوادۀ یک زن مؤمن و مسلمان را ویران کنند. یادت باشد تو در جهاد کبیر هستی: «وَجَاهِدْهُمْ بِهِ جِهَادًا كَبِيرًا».

جالـب اسـت بدانیـد حتـى خود زنـان شـاغل در کشـورهای غربـى به این نتیجه رسـیده‌اند کـه رسـیدگى به خانواده اولویت بیشتری دارد و بسیاری از آن‌ها شغل خود را رها کرده‌اند و به خانه‌داری روی آورده‌اند. طبق گزارش نیویورک تایمز، ترک مشاغل ثابت توسط زنان در مهرماه، بازار کار جهانی را با کمبود نیروی کار ماهر مواجه کرده است. بر اساس این گزارش، پیش از این، ارتقا در شغل، اوج آرزوی بسیاری از زنان شاغل بود؛ اما حاال زنان در سراسر جهان معتقدند که تعادل میان زندگی و کار و وقت گذاشتن برای خانواده، اولویت بیشتری دارد. به عنوان نمونه، خانم «جاسیندا آردرن»، نخست‌وزیر سابق نیوزلند، در ژانویۀ ۲۰۲۳ اعلام کرد که دیگر نمی‌تواند مسئولیت‌های شغلی‌اش را به خوبی انجام دهد و ترجیح می‌دهد وقت بیشتری با خانواده بگذراند.

بنابراین، فریب سخنان پوچ دشمن را نخوریم و اجازه ندهیم نسخه‌ای را که خودشان دور انداخته‌اند، برای ما بپیچند و به ما تحمیل کنند.

جهاد مادری و فرزندآوری؛ برکت زندگی

علاوه بر همسرداری، فرزندآوری نیز یکی از مهم‌ترین مجاهدت‌های شما زنان است؛ زیرا فرزندآوری، در حقیقت هنر است. خدای متعال افتخار تولد فرزند را به شما عطا کرده و احساسات شیرین مادری را در وجود لطیف و مهربان شما قرار داده است. حضرت آقا در بیاناتشان فرمودند:

«یکی از چیزهایی که خیلی مهم است و متأسفانه الان در دنیا، یک نگاه غلط، یک فرهنگ غلط به نام فمینیسم، به وسیله‌ی دشمنان بشریت ترویج می‌شود، این است که زن را از کانون گرم خانواده جدا کنند و به او بقبولانند که فرزندآوری و خانه‌داری، تحقیر زن است؛ در حالی که حقیقت قضیه کاملاً برعکس است؛ فرزندآوری، مجاهدت زن است؛ خانه‌داری، جهاد زن است؛ اگر زن در محیط خانه بتواند یک محیط سالم و صمیمی و پر از محبت درست کند و فرزندانی شایسته و لایق و باایمان و بااخلاق و باهوش و باسواد و بانشاط و بانشاط به جامعه تحویل بدهد، این بزرگ‌ترین هنر و بزرگ‌ترین جهاد است».

خواهرم! اگر تو با نیّت الهی فرزند بیاوری، هر قدمی که برای تربیت او برمی‌داری، عبادت است. آن شب‌هایی که برای گریۀ کودک از خواب بیدار می‌شوی، همان لحظه در جهاد کبیر هستی. آن‌هایی که می‌گویند: «فرزند کمتر، زندگی بهتر»، حرفشان پوچ و بی‌اساس است. مگر می‌شود زندگی با فرزند، بهتر نباشد؟ مگر خانۀ بی‌فرزند، بی‌روح نیست؟ آری! جهاد کبیر امروز تو، همین فرزندآوری و تربیت نسل صالح است. به نمونه‌های موفق در این زمینه نگاه کنیم: «دکتر طاهره لباف»، متخصص زنان و زایمان، که با شش فرزند، زندگی پرنشاطی دارد و هر یک از فرزندانش عضوی موفق برای جامعه هستند.

جهاد مادر فقط در تولد نیست، بلکه در تربیت نیز می‌باشد. وقتی اجازه نمی‌دهی رسانه‌های بی‌هویت، ذهن فرزندت را بسازند، در جهاد کبیر هستی. وقتی برایش محتوای دینی می‌فرستی، در میدان دیجیتال جهاد کرده‌ای. هویت دینی و ملی فرزندانتان را زنده نگه دارید. با توکل بر خدا، دست کودک را بگیرید و به مسجد، هیئت و حسینیه ببرید؛ این جهاد فرهنگی است. «سالم فرمانده» از همین خانه‌ها برخاست؛ از آغوش مادرانی که عشق امام زمان‌عج‌الله‌تعالی‌فرجه را در دل فرزندانشان کاشتند. مادری یعنی ساختن نسلی مقاوم در برابر مدگرایی افراطی و تربیت فرزندانی بااراده. مادر ایرانی باید فرزندی تربیت کند که آمادۀ جهاد باشد. خانه، کارخانۀ تولید اراده است.

اگر فرزندتان اهل پرسش و بحث است، گله نکنید. بگذارید بپرسد و فکر کند. به‌جای نهیب، با آغوش باز پاسخ دهید. اگر گفت: «مامان چرا خدا فلان حکم را گذاشته؟» نگویید: «ساکت شو!»، بلکه بگویید: «بیا با هم بفهمیم فلسفه‌اش چیست». جوان اگر احساس کند در خانه می‌تواند آزادانه سؤال کند، به فضای مجازی آلوده پناه نمی‌برد. اگر احساس امنیت کند و مادرش پاسخ‌گو باشد، دلش به خانه بسته می‌شود. همین نرمی و حکمت است که دشمن را از میدان بیرون می‌کند.

جهاد در میدان اقتصادی

خواهران گرامی! جهاد کبیر، تنها در سنگر خانه خلاصه نمی‌شود. از صدر اسلام تاکنون، زنان بسیاری در میدان جهاد اقتصادی درخشیده‌اند. به بانوی بزرگ اسلام، حضرت خدیجۀ کبری‌علیها‌السلام نگاه کنید؛ او همۀ دارایی‌اش را بی‌هیچ چشمداشتی فدای پیام اسلام کرد. پیامبر اکرم‌صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمودند: «هیچ ثروتی برایم به‌اندازۀ ثروت خدیجه سودمند نبود». پس از او، دخترش حضرت زهرا‌علیها‌السلام، تنها گردن‌بند خود را، که آن هم هدیه بود، به مردی نیازمند بخشید. این یعنی جهاد اقتصادی در مکتب حضرت زهرا‌علیها‌السلام نه با ثروت زیاد، بلکه با ایمان و بخشش معنا می‌یابد.

جهاد اقتصادی فقط سهم سرمایه‌داران نیست؛ زن خانه‌دار نیز به‌اندازۀ توان خود، می‌تواند در این میدان نقش ایفا کند. امروز، حمایت از تولید ملی و کاالی ایرانی، بزرگ‌ترین مصداق جهاد اقتصادی ماست. وقتی شما بانوان عزیز برای خرید لوازم خانه به‌سراغ کاالی ایرانی می‌روید، در حقیقت، چرخ تولید را می‌گردانید و دست کارگر این سرزمین را می‌فشارید. آن کارگر ممکن است برادر، پدر یا فرزند خودمان باشد؛ پس خرید از او یعنی کمک به خودمان، به وطن و به سربلندی کشورمان.

در این سال‌ها، فرهنگ غلط تجمل‌گرایی و چشم‌وهم‌چشمی با تبلیغات دشمن به خانه‌های ما نفوذ کرده است. اینجاست که میدان جهاد کبیر آغاز می‌شود. امروز، نخریدن کاالهای لوکس خارجی و بی‌اعتنایی به تبلیغات مد و تجمل، همان ایستادگی در جهاد کبیری است که خداوند از ما خواسته: «وَجَاهِدْهُمْ بِهِ جِهَادًا كَبِيرًا». با همین انتخاب‌های آگاهانه، کشور به استقلال و خودکفایی می‌رسد و تحریم‌ها بی‌اثر می‌مانند.

همچنین ما بانوان، افزون بر مسئولیت خانه، می‌توانیم در کارآفرینی خانگی نیز اثرگذار باشیم؛ تولید رب، دوخت لباس، هنرهای دستی و شیرینی خانگی، همه کارهایی هستند که با دستان مدیر خانه انجام می‌شوند و به اقتصاد خانواده برکت می‌بخشند. زن فرزانه، از خانۀ خود یک کارگاه برکت می‌سازد.