گزارشی از نخستین هم اندیشی «تشییع امت ساز؛ الزامات و فرصت ها»

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در خراسان، نخستین هم اندیشی «تشییع امت ساز؛ الزامات و فرصت ها» به همت پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی، با هدف بررسی ظرفیت و ایده های مراکز علمی مشهد مقدس در زمینه مراسم و حماسه تشییع پیکر امام شهید آیت اله العظمی خامنه ای (قدس سره) برگزار شد. 

این نشست با مشارکت دفتر تبلیغات خراسان رضوی و برخی از نهادهای علمی حوزوی و دانشگاهی مشهد نظیر دانشگاه فردوسی، دانشگاه امام رضا، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، دانشگاه باقرالعلوم، جامعه المصطفی العالمیه و دانشگاه شهید مطهری در بخش دانشگاهی، و مرکز مدیریت حوزه علمیه خراسان، موسسه آموزش عالی ائمه اطهار، موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام و مرکز تخصصی آخوند خراسانی در بخش حوزوی با حضور مسئولان و نمایندگان آنها برگزار شد.

حجت الاسلام و المسلمین محمد الهی خراسانی، مدیر کل فرهنگی و تبلیغی دفتر تبلیغات خراسان رضوی در این نشست گفت: همه نهادهای علمی حوزوی، ناظر به فضای پدیده تشییع، بایست یک رویکرد تبلیغی علیحده برای خود تعریف کنند؛ به گونه ای طلاب و روحانیون احساس کنند فراتر از یک مسئله عادی تبلیغی، در این ایام مسئولیتی خطیر در زمینه تبیین، روشنگری و تبلیغ متوجه آنهاست.

وی افزود: با توجه به حضور ملیت های مختلف از ادیان و مذاهب مختلف، مدارس و حوزه هایی که طلاب زبان دان دارند، بایست برنامه تبلیغی منسجمی برای این قشر از مخاطب تدارک ببینند تا بتوانند در حوزه ارتباطات و تبلیغ بین الملل کنش گری تبلیغی و فرهنگی مناسبی داشته باشند.

حجت الاسلام الهی گفت: در زمینه فعالیت ها و رویدادهای علمی ناظر به این پدیده، بایست به طور متوالی تا بعد از برنامه تشییع نیز برنامه ریزی کنیم حداقل تا چهل روز بعد از مراسم تشییع، برنامه های علمی به طور مستمر در فضاهای علمی حوزوی و دانشگاهی برگزار شود تا مقدمه ای برای برگزاری برنامه متوالی و مستمر در زمینه اندیشه ها و گفتمان امام شهید و گفتمان سازی و جریان سازی اندیشه ایشان باشد.

وی با اشاره به عنوان نشست مبنی بر «تشییع امت ساز» گفت: بایست رویکرد جهان شهری و امتی شهر مشهد را به بهانه این تشییع پیگیری و احیا کنیم. واقعیت این است که ما هنوز باور نداریم که مشهد به مثابه یک جهان شهر و امت شهر است که می تواند محور و قطب فرهنگی جهان اسلام باشد، ظرفیت ها و زمینه های متعددی در این موضوع وجود دارد.

استاد حوزه علمیه خراسان گفت: ما می توانیم با توجه به تنوع مهیمانان مراسم تشییع از ملیت ها، مذاهب و ادیان مختلف، که در آن ایام مشهد را تبدیل به فستیوال جهانی خواهد کرد، بُعد جهان شهری مشهد را در بستر این مراسم احیاء کنیم و ذهنیت عمومی جامعه، نخبگان، عموم مردم و مسئولان را به این سمت بکشانیم و در این زمینه مفهوم سازی، گفتمان سازی و جریان سازی کنیم.

وی افزود: در این میان، نهادهای علمی، کمک زیادی می توانند بکنند و با تولید ادبیات و گفتمان لازم در این زمینه، اولا در سطح نخبگانی و سپس در سطح عمومی و مسئولان، به این امر مهم کمک شایانی بکنند و مراسم تشییع بهترین فرصت برای این کار است، اگر نگوییم که این فرصت تاریخی دیگر معلوم نیست در اختیار ما و مشهد قرار گیرد و چنین شرایطی برای پیش آید.

در ادامه حجت الاسلام والمسلمین دکتر معلمی، معاون پژوهش جامعه المصطفی العالمیه در هم اندیشی «تشییع امت ساز؛ الزامات و فرصت ها» گفت: در مورد امام شهید و و مسئله تشییع در دو حوزه می توانیم گفتگو کنیم یکی مربوط به ترویج اندیشه ها و گفتمان امام شهید است و دیگری مربوط به خصوص برنامه تشییع ایشان، که ما در المصطفی در دو سال گذشته هماهیش اندیشه های تفسیری و قرآنی امام خامنه ای را برگزار کردیم.

وی افزود: الان در قم همایش آراء فقهی امام خامنه ای در حال برگزاری است و در مشهد هم همایش آراء و فقه تربیتی ایشان را پیگیریم و کار دیگر، همایش آراء امام شهید در زمینه علوم انسانی است که برای سال بعد برنامه ریزی شده است.

وی ادامه داد: در حوزه پایان نامه ها نیز کارهای خوبی انجام و تولید شده است. همچنین در زمینه ترجمه آثار امام شهید نیز کارهای زیادی در جامعه المصطفی صورت گرفته که برخی از آنها معرفی و رسانه ای نیز شده است. بنابراین در این بخش مربوط به ترویج اندیشه های امام شهید آماده همکاری هستیم.

حجت الاسلام معلمی گفت: در مورد خصوص برنامه تشییع، با توجه به زمان محدودی که تا مراسم تشییع داریم، ما جلسات مختلفی با نهادهای متعدد علمی داشتیم و در این میان، در قسمت بین الملل این رویداد عظیم چند ماوریت بر عهده جامعه المصطفی گذاشته شده که در حال پیگیری و تدبیر و تمهید مقدمات آنها هستیم.

وی افزود: در فضای ترجمه از ظرفیت ترجمه جامعه المصطفی ناظر به برنامه ها و میهمانان خارجی و بین المللی مراسم چه فضای ترجمه مکتوب و چه ترجمه همزمانِ رسانه ای در بخش فضای رسانه بین الملل المصطفی آمادگی داریم.

معاون پؤوهش المصطفی گفت: در بخش زوّار و میهمانان و شرکت کنندگان غیر ایرانی مراسم نیز وظائفی بر عهده ما قرار گرفته است. با توجه به آمارهای مختلف و تعداد بالای زوار غیر ایرانی از کشورهای منطقه و کشورهای اسلامی و دیگر کشورها، این بخش در قالب موکب های متعدد برنامه ریزی شده که بحث تامین محتوا و تامین مبلّغین و برنامه فرهنگی برای فضا سازی موکب ها که به زبان های مختلف نیز هستند، بر عهده ماست. 

وی افزود: می توانیم بخشی از کارهای علمی از قبیل برگزاری برنامه های علمی نشست و مصاحبه و نیز ایجاد شبکه همکاری بین نخبگان غیرایرانی و ایرانی و مواردی از این قبیل را در این مدت، و با استفاده از ظرفیت ایجاد شده در مراسم تشییع اجرا کنیم.

دکتر محمدرضا قائمی نیک، معاون پژوهش دانشگاه علوم اسلامی رضوی در ادامه نشست بیان داشت: یکی از مسائل مطرح این است که ما در مراسم تشییع، چطور میتوانیم با ساخت یکسری مفاهیم و معانیِ میانجی، مراسم را جهت دهی بکنیم و از نیروی اجتماعی که در بستر مراسم ایجاد می شود برای مسائل بعدی استفاده کنیم؟

وی افزود: یک وقت شما مبلغ مستقیم می فرستی در میان جمعیت و مستقیم با افراد صحبت می کنید، یک وقت هست از طریق مفاهیم جهت دهنده بر روی او تاثیر می گذارید. پس ساخت مفاهیم و برنامه هایی که روی معانی خاصی تاکید بکند، مشخصا برای برنامه مشهد می تواند به صورت مجزا تعریف شود.

وی گفت: رهبری معظم انقلاب در حوادث سهمگین اخیر، از برخی مسائل مهم غفلت نمی کنند. مثلا شاهدیم که ایشان برای روز بزرگداشت فرودسی (25 اردیبهشت) هم پیام می دهند! این حرکت برای بنده خیلی جالب بود! تاکید بر روی برخی مفاهیم خاص! شاید ما هم بتوانیم از این ظرفیت برای (ظرفیت فردوسی) برای مراسم مشهد استفاده لازم را بکنیم. همچنین از مفاهیمی که ایشان نسبت به حرم و حضرت رضا(ع) دارند و ما می توانیم از اینها استفاده کنیم که این کار، کار نخبگانی و خواص است.

دکتر قائمی نیگ گفت: معتقدم بیش ازاینکه درفضای رسانه خلاء و کمبود داشته باشیم، درفضای محتوای رسانه ای خلاء و کمبود داریم و در این فضا باید تلاش بیشتری بکنیم.

وی افزود: نسبت به فضای بین الملل مشهد نباید به صورت یکدست با آن مواجه شویم. زائری پاکستای با زائرعراقی، تفاوتهایی دارد و نمی توان به صورت یکدست برای آنها محتوا تولید کنیم، بلکه باید متناسب با فضای هر کدام باید محتوای اختصاصی تولید شود. این محتوای خاص می تواند ارتباطات بعدی ما با این افراد را برای مراحل بعدی تنظیم بکند. یعنی مضامینی که در اختیار آنها قرار می گیرد، تاثیر مستقیمی بر ارتباطات بعدی ما با آنها خواهد داشت. مثلا در گفتگو با زوار و میهمانان پاکستانی باید روی مفاهیم و مضامین پاکستانی تاکید و تمرکز داشته باشیم و گفتگوها را در این مسیرجلو ببریم. 

معاون پژوهش دانشگاه رضوی بیان داشت: بعد از ماجرای سلام فرمانده که یک موجی در کشور ایجاد شد، جامعه شناسان منتظر یک موج از طرف رقیب بودند و از قضا موج زن زندگی آزادی درهمین فضا آمد! این تحلیل حاصل مطالعات علمی است، و نه براساس توهم توطئه! الان آنها چندین سال است که روی پدیده اربعین تمرکز کرده و مشغول مطالعه هستند و ما باید منتظر موج و همجمه آنها باشیم. در مورد برنامه تشییع نیز، بی تردید همین قاعده جاری است.

وی افزود: ما باید توجه خاص به این مقوله داشته باشیم خصوصا در مشهد که گسلهای مذهبی و اجتماعی وجود دارد، باید مراقبت کنیم و راه حل آن، استمرار فضای تشییع تا حداقل یک سال بعد از مراسم است.

دکتر قائمی نیک گفت: در ارتباطات با کشورهای دیگر و میهمانان خارجی، باید تمرکز روی ارتباطات بین نهادی داشته باشیم. اگر میهمانانی را دعوت می کنیم برای جلسات، در این جلسات اعضای دانشگاه مختلف مشهد حضور داشته باشند و میهمانان صرفا با مسئوان یک دانشگاه دیدار نکنند! بلکه با یک مجموعه از نهادهای علمی مشهد دیدار کنند این خیلی موثر و مهم است./933/