تشییع رهبر انقلاب؛ هنگامهای برای رستاخیز جان و بعثت جامعه
دکتر سیدمحمدعلی غمامی، عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در گفتوگو با خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، با بیان اینکه برخی رخدادهای تاریخی پایان یک فصل نیستند، بلکه آغاز تولد دوباره یک ملت و نقطه عزیمت آن به سوی افقهای تازهاند، اظهار داشت: مراسم تشییع رهبر انقلاب اسلامی را نباید صرفاً یک آیین سوگواری یا خاکسپاری دانست، بلکه این رخداد میتواند به یک «بعثت اجتماعی» و نقطه آغاز رستاخیز فکری، فرهنگی و تمدنی جامعه اسلامی تبدیل شود.
وی در تبیین ابعاد این رخداد تاریخی گفت: هر ملتی در مقاطع حساس تاریخ خود با حوادثی مواجه میشود که فراتر از یک واقعه عادی، مسیر آینده آن ملت را رقم میزند. تشییع رهبر انقلاب از همین جنس است. اگر این مراسم تنها در چارچوب عزاداری و ابراز احساسات باقی بماند، بخش مهمی از ظرفیت تمدنی آن مغفول خواهد ماند؛ اما اگر به بستری برای بازسازی سرمایه اجتماعی، تعمیق هویت انقلابی و تجدید عهد مردم با آرمانهای انقلاب اسلامی تبدیل شود، میتواند منشأ تحولات گستردهای در عرصه اجتماعی و فرهنگی باشد.
تشییع، آغاز یک حرکت اجتماعی است نه پایان یک دوره
عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) با بیان اینکه فلسفه چنین اجتماعاتی تنها وداع با یک شخصیت بزرگ نیست، افزود: پرسش اصلی این است که پس از پایان مراسم چه اتفاقی باید رخ دهد؟ اگر همه چیز با پایان مراسم خاتمه پیدا کند، فرصت بزرگی از دست رفته است؛ اما اگر این حضور گسترده مردمی به شبکهای از ارتباطات اجتماعی، همافزایی فرهنگی و مشارکت مستمر تبدیل شود، تشییع به آغاز یک حرکت جدید در جامعه بدل خواهد شد.
وی ادامه داد: امروز باید درباره ارتقای کیفیت اجتماعات مردمی اندیشید. مردم تاکنون در مناسبتهای مختلف در کنار یکدیگر حضور یافتهاند، اما اکنون زمان آن رسیده است که این اجتماعات از یک حضور مقطعی به یک جریان مستمر و اثرگذار تبدیل شوند؛ جریانی که بتواند مسائل جامعه را شناسایی کند، راهحل ارائه دهد و ظرفیتهای مردمی را در خدمت پیشرفت کشور قرار دهد.
دکتر غمای با اشاره به اینکه مهمترین دستاورد این مراسم باید بازگشت جامعه به منظومه فکری رهبر انقلاب باشد، اظهار داشت: اندیشههایی همچون اقتصاد مقاومتی، عدالتخواهی، استقلال، انقلاب فرهنگی، احیای کارکردهای مسجد، مردمپایه بودن مدیریت اجتماعی و گسترش فرهنگ مقاومت، نباید صرفاً در کتابها و سخنرانیها باقی بماند، بلکه باید به گفتمان عمومی جامعه تبدیل شود.
وی افزود: حضور مردم در کنار یکدیگر فرصت مناسبی برای گفتوگو، انتقال تجربه، هماندیشی و تعمیق این مفاهیم است. تشییع زمانی موفق خواهد بود که بتواند این اندیشهها را در متن زندگی اجتماعی مردم جاری سازد.
سه پیام مهم تشییع برای جهان، ملت و جامعه
این استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع) با تشریح پیامهای این مراسم گفت: این رخداد تاریخی دستکم سه لایه پیام دارد.
وی توضیح داد: نخست، پیام جهانی است. جهان باید بداند که گفتمان مقاومت با فقدان شخصیتهای بزرگ متوقف نمیشود، بلکه با حضور مردم استمرار پیدا میکند. این حضور گسترده میتواند تصویری روشن از اسلام ناب، روحیه استکبارستیزی و ایستادگی ملت ایران در برابر نظام سلطه به جهانیان ارائه دهد.
دکتر غمای ادامه داد: پیام دوم، پیام ملی است. حضور مردم نشان میدهد که پیوند آنان با انقلاب اسلامی صرفاً بر پایه منافع اقتصادی یا رفاه مادی نیست. مردم اعلام میکنند که با وجود همه مشکلات، فشارهای اقتصادی، تحریمها و دشواریهای معیشتی، همچنان ارزشهایی مانند استقلال، عزت، مقاومت، دفاع از مظلوم و مقابله با ظلم را پاس میدارند.
وی اضافه کرد: سومین پیام نیز در عرصه اجتماعی شکل میگیرد. مردم با حضور در چنین اجتماعاتی باید بتوانند ارتباطات اجتماعی خود را تقویت کنند، مسائل کشور را بهتر بشناسند، ظرفیتهای مردمی را سامان دهند و تجربههای موفق را میان یکدیگر به اشتراک بگذارند. این همان سرمایه اجتماعی است که میتواند موتور حرکت آینده جامعه باشد.
حوزه و دانشگاه باید بعثت علمی را آغاز کنند
دکتر غمای با تأکید بر مسئولیت نخبگان علمی تصریح کرد: همانگونه که مردم با حضور خود در میدان، مسئولیت اجتماعی خویش را انجام میدهند، حوزههای علمیه و دانشگاهها نیز باید مسئولیت علمی خود را ایفا کنند.
وی افزود: امروز اولویت پژوهش و نظریهپردازی باید مسائل اساسی جهان اسلام باشد؛ موضوعاتی مانند مقاومت، جنگ شناختی، استعمار نو، راهبردهای رژیم صهیونیستی و آمریکا، آینده نظم جهانی، تمدن نوین اسلامی و نسبت علم با تحولات اجتماعی.
این پژوهشگر حوزه اندیشه انقلاب اسلامی خاطرنشان کرد: شاید بسیاری از برنامههای پژوهشی و دانشگاهی از قبل طراحی شده باشد، اما شرایط تاریخی امروز اقتضا میکند بخشی از ظرفیت علمی کشور به پاسخگویی به نیازهای واقعی جامعه اختصاص یابد. دفاع از جمهوری اسلامی تنها در میدان سیاست یا نظامی معنا پیدا نمیکند، بلکه تولید فکر و نظریه نیز بخشی از این دفاع است.
وی با بیان اینکه مردم بار دیگر آمادگی خود را برای حضور در صحنه نشان دادهاند، اظهار داشت: به اعتقاد من، امروز مسئله اصلی کمبود حضور مردمی نیست؛ مردم وظیفه خود را انجام میدهند. آنچه نیازمند تحول است، نهادهای علمی و فرهنگی هستند که باید با شرایط جدید هماهنگ شوند.
دکتر غمای گفت: اگر بعثتی در حوزه علم شکل نگیرد، بعثت اجتماعی نیز ناقص خواهد ماند. حوزه و دانشگاه باید عینک خود را تغییر دهند و مسائل بنیادین جمهوری اسلامی و تحولات تمدنی جهان را در کانون توجه قرار دهند.
تشییع؛ یکی از مهمترین بزنگاههای تمدنی
وی با اشاره به شرایط کنونی جهان تصریح کرد: انقلاب اسلامی در یکی از حساسترین پیچهای تاریخی خود قرار دارد و چنین رخدادهایی میتواند نقش تعیینکنندهای در آینده این مسیر ایفا کند.
عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) افزود: مردم با حضور خود اعلام میکنند که این مسیر با شهادت رهبر متوقف نمیشود. آنان آمادهاند هزینههای ادامه این راه را بپردازند و از آرمانهایی که به آن باور دارند دفاع کنند. این پیام، هم برای جامعه داخلی اهمیت دارد و هم برای دشمنانی که تصور میکنند با فشارهای سیاسی، اقتصادی یا امنیتی میتوانند اراده ملت ایران را تضعیف کنند.
رسانه باید روایتگر حقیقت باشد، نه صرفاً ناقل خبر
دکتر غمای در بخش دیگری از سخنان خود، رسانه را یکی از مهمترین بازیگران این مقطع تاریخی دانست و اظهار داشت: پوشش رسانهای این مراسم نباید تنها به نمایش تصاویر هوایی، اعلام آمار یا گزارشهای خبری محدود شود.
وی با اشاره به تجربه شهید آوینی گفت: روایت آوینی صرفاً گزارش جنگ نبود؛ او حقیقت جنگ را روایت میکرد. رسانه امروز نیز باید بتواند حقیقت این اجتماع عظیم را برای مخاطب آشکار سازد؛ حقیقتی که در آن امید، ایمان، ایثار، زیبایی، معنویت و اراده یک ملت دیده میشود.
وی ادامه داد: روایت رسانهای باید هم به لایههای ظاهری حادثه بپردازد و هم ابعاد معرفتی، تاریخی و تمدنی آن را تبیین کند. تنها در این صورت است که میتوان اثری ماندگار بر افکار عمومی داخلی و جهانی گذاشت.
«رستاخیز جان»؛ الگویی برای روایت این رخداد
دکتر غمای با اشاره به مقاله «رستاخیز جان» شهید آوینی اظهار داشت: مفهوم بعثت، نوعی رستاخیز جان و سپس رستاخیز خرد است. جامعهای که جان آن بیدار شود، عقل و اندیشه آن نیز متحول خواهد شد و از دل این تحول، حرکتهای بزرگ اجتماعی و تمدنی شکل میگیرد.
وی افزود: نویسندگان، پژوهشگران، مستندسازان و اصحاب رسانه باید این رخداد را با چنین نگاهی روایت کنند؛ نگاهی که فراتر از ظاهر حوادث، حقیقت تاریخی و معنوی آن را آشکار میسازد.
عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) در پایان تأکید کرد: برای فهم این مقطع تاریخی، باید بیش از گذشته به کلانروایتهای قرآن کریم و سیره انبیای الهی رجوع کرد. داستانهای حضرت آدم، حضرت نوح، حضرت ابراهیم، حضرت موسی و پیامبر اعظم(ص) تنها روایت تاریخ نیستند، بلکه الگوهایی برای فهم تحولات امروز جهان محسوب میشوند.
وی خاطرنشان کرد: گاهی ما قرآن را تفسیر میکنیم، اما گاهی نیز باید اجازه دهیم قرآن، ما و زمانه ما را تفسیر کند. امروز بیش از هر زمان دیگری به این نگاه نیازمندیم تا بتوانیم جایگاه تحولات جاری، مسئولیت تاریخی خود و آینده تمدن اسلامی را بهدرستی درک کنیم.