الگوی پیشرفت در اندیشه رهبر شهید بر پایه ایمان، عقلانیت و تمدنسازی اسلامی استوار ست
به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، دکتر حسین رمضانی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در هماندیشی علمی با موضوع منظومه فکری شهید آیتالله خامنهای، در هماندیشی علمی «میراث اجتماعی و تمدنی رهبر شهید(ره)» که در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار شد، با تبیین مبانی نظری الگوی پیشرفت در اندیشه ایشان، اظهار داشت: شهید آیتالله خامنهای از یک منظومه فکری منسجم برخوردار بود که در آن، اندیشه، نگرش و الگوی پیشرفت در چارچوبی واحد و بر اساس مبانی اسلامی شکل گرفته است.
وی با اشاره به تفاوت میان مفاهیم «اندیشه»، «نگرش» و «الگو» افزود: نگرش، صرفاً به معنای اندیشه نیست، بلکه نوعی موضع معرفتی و حاصل تجربه نظری و عملی انسان است و الگوی پیشرفت نیز فرایندی گامبهگام برای تحقق یک واقعیت اجتماعی محسوب میشود. از این منظر، شهید آیتالله خامنهای هم دارای نظریهای منسجم درباره پیشرفت بود و هم الگویی عملی برای تحقق آن ارائه کرد.
دکتر رمضانی با بیان اینکه جوهره الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت در اندیشه شهید آیتالله خامنهای بر پایه توحید استوار است، تصریح کرد: ایشان اسلامشناسی بود که میان آثار و دیدگاههای پیش و پس از انقلاب وی انسجام و پیوستگی قابل توجهی وجود دارد و اگرچه این اندیشه در طول زمان بسط یافته، اما مبانی اصلی آن دچار تغییر نشده است.
وی ادامه داد: نگاه توحیدی شهید آیتالله خامنهای تنها به ساحت فردی محدود نبود، بلکه ابعاد اجتماعی توحید را نیز دربرمیگرفت و انسان مؤمن را همواره در نسبت با جامعه، مسئولیت اجتماعی و ولایت تعریف میکرد.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، با اشاره به بیانات شهید آیتالله خامنهای درباره مبانی پیشرفت گفت: ایشان ایمان، علم و عقل را ارکان اصلی نظامسازی و جامعهسازی معرفی کرده و در موارد دیگر، عقلانیت، اخلاق و عدالت را نیز بهعنوان مؤلفههای تکمیلکننده این منظومه مورد تأکید قرار دادهاند.
وی افزود: در منظومه فکری شهید آیتالله خامنهای، ایمان به معنای ایمان توحیدی، علم شامل علوم الهی و تجربی، و عدالت نیز مفهومی فراگیر است که عدالت اقتصادی، اجتماعی و قضایی را دربرمیگیرد و همه این عناصر در خدمت تحقق تمدن نوین اسلامی قرار میگیرند.
دکتر رمضانی با بیان اینکه شهید آیتالله خامنهای پیشرفت را مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی میدانست، اظهار کرد: ایشان الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت را در برابر الگوهای رایج شرق و غرب مطرح و از آن بهعنوان «خط سوم» یاد میکرد؛ الگویی که ضمن بهرهگیری از دستاوردهای علمی و فنی جهان، بر مبانی معرفتی و ارزشی اسلام تکیه دارد.
وی خاطرنشان کرد: در این نگاه، مفهوم پیشرفت با توسعه صرف تفاوت دارد. شهید آیتالله خامنهای دستاوردهای علمی و فناوری را نفی نمیکرد، اما معتقد بود توسعه باید در چارچوب عقل، شرع و ارزشهای اسلامی معنا پیدا کند و از مبانی لیبرالیستی و مادیگرایانه فاصله داشته باشد.
دکتر دکتر رمضانی با اشاره به جایگاه عدالت در این منظومه فکری گفت: عدالت، اگرچه گاه مستلزم ایجاد محدودیت برای صاحبان منافع و رانت است، اما یکی از ارکان اساسی پیشرفت اسلامی به شمار میرود و تحقق آن نیازمند تبیین و اقناع اجتماعی است.
وی همچنین هدف غایی پیشرفت در اندیشه شهید آیتالله خامنهای را دستیابی انسان به «حیات طیبه» و «قرب الهی» دانست و افزود: از نگاه ایشان، جامعه مطلوب جامعهای است که زمینه شکوفایی استعدادهای مادی و معنوی انسان و حرکت او به سوی کمال الهی را فراهم کند.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، با تأکید بر نقش مردم در تحقق این الگو تصریح کرد: در منظومه فکری شهید آیتالله خامنهای، حکومت هرگز جدا از مردم تعریف نمیشود و مردمسالاری دینی، مشارکت مردم در چارچوب عقلانیت و شریعت، و نقشآفرینی ولی الهی، از ارکان تحقق جامعه اسلامی به شمار میروند.
وی افزود: اجتهاد پویا، پاسخگویی به نیازهای نوپدید، تحول در علوم انسانی، اقتصاد، بانکداری، آموزش، هنر، رسانه و روابط بینالملل، همگی باید در راستای تحقق حیات طیبه و تمدن اسلامی سامان یابند.
دکتر رمضانی با اشاره به دیگر مؤلفههای این الگو اظهار داشت: شهید آیتالله خامنهای همواره بر پرهیز از تحجر، ارتجاع، بدعت و التقاط تأکید داشت و در عین حال، ایجاد رفاه عمومی، گسترش عدالت، مبارزه با ربا، ویژهخواری و تکاثر، دفاع از مظلومان و شکلدهی به تمدن نوین اسلامی را از وظایف اساسی نظام اسلامی میدانست.
وی در پایان خاطرنشان کرد: از منظر شهید آیتالله خامنهای، پیشرفت دارای دو بُعد نرمافزاری و سختافزاری است؛ در بخش نرمافزاری باید بر جهانبینی توحیدی، فرهنگ و سبک زندگی اسلامی تکیه کرد و در بخش سختافزاری نیز میتوان از تجارب بشری بهره گرفت، مشروط بر آنکه ابزار و فناوری بر ارزشها و مبانی معنوی جامعه غلبه پیدا نکند. همچنین تربیت نسل جوان، تقویت نهادهای الگو و گسترش فرهنگ پیشرفت از مهمترین الزامات تحقق این الگوی تمدنی به شمار میرود.