مدیریت تنگه هرمز؛ پشتوانه فقهی و راهبردی تأمین امنیت و قدرت امت اسلامی
به گزارش خبرنگار گروه حقوقی خبرگزاری رسا، حجتالاسلام عبدالمجید اشکوری، عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، در گفتوگو با خبرنگار رسا به تبیین جایگاه تنگه هرمز در نظام بینالملل و پشتوانه فقهی مدیریت جمهوری اسلامی ایران بر این منطقه راهبردی پرداخت.
تنگه هرمز؛ قلب راهبردی خاورمیانه
وی در آغاز سخنان خود با اشاره به اهمیت ژئوپلیتیکی تنگه هرمز اظهار داشت: پیش از هر چیز باید به این نکته توجه داشت که تنگه هرمز تأثیر مستقیمی بر نظام بینالملل دارد و فهم جایگاه آن نیازمند شناخت برخی قواعد حاکم بر مناسبات جهانی است.
اشکوری افزود: بر اساس برخی نظریههای رایج در روابط بینالملل، هر کشوری که بخواهد به قدرت برتر جهانی تبدیل شود و اراده خود را بر سایر کشورها تحمیل کند، ناگزیر باید بر دو منطقه مهم یعنی بالکان و خاورمیانه تسلط داشته باشد. در این میان، خاورمیانه از اهمیت بیشتری برخوردار است و تنگه هرمز در قلب این منطقه قرار دارد.
وی ادامه داد: از این منظر، کنترل و مدیریت این منطقه برای هر قدرتی اهمیت ویژهای دارد و همین مسئله جایگاه راهبردی تنگه هرمز را آشکار میکند.
منطقهای که بدون ابزار قدرت، هدف تهاجم قرار میگیرد
عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) با اشاره به مفهوم «ابزارهای قدرتساز» در ادبیات سیاسی گفت: قدرت ملی، امنیت ملی و منافع ملی کشورها از طریق ابزارهای قدرت تأمین میشود و در صورت فقدان این ابزارها، کشورها توان دفاع از منافع خود را نخواهند داشت.
وی افزود: اگر کشوری در منطقهای راهبردی مانند خاورمیانه قرار داشته باشد اما از سایر ابزارهای قدرتساز برخوردار نباشد، به طور طبیعی در معرض تهدید و حتی تهاجم نظامی قرار میگیرد؛ زیرا قدرتهای بزرگ برای تسلط بر چنین مناطقی تلاش میکنند.
اشکوری با اشاره به برخی تحولات منطقهای خاطرنشان کرد: امروز نیز مشاهده میکنیم که برخی قدرتها حتی کشورهای منطقه را به اقدامات سخت تهدید میکنند تا آنان نتوانند مستقل از خواستههای قدرتهای خارجی تصمیمگیری کنند. این واقعیت نشان میدهد که قرار گرفتن در چنین منطقهای بدون برخورداری از مؤلفههای قدرت، امنیت کشورها را با مخاطره مواجه میکند.
ترکیب تنگه هرمز و ابزارهای قدرت؛ مسیر تبدیل شدن به قدرت منطقهای
وی در ادامه تصریح کرد: اگر کشوری علاوه بر حضور در این منطقه راهبردی، سایر ابزارهای قدرتساز را نیز در اختیار داشته باشد، به سرعت به یک قدرت منطقهای و حتی بینالمللی تبدیل خواهد شد.
اشکوری با بیان اینکه این ظرفیت الهی در اختیار کشورهای اسلامی قرار گرفته است، اظهار داشت: اکثریت کشورهای واقع در منطقه خاورمیانه مسلمان هستند و این موقعیت جغرافیایی میتواند به عنوان یک ابزار مهم قدرت برای جهان اسلام عمل کند؛ ابزاری که امکان مقابله با سلطه بیگانگان و دفاع از منافع امت اسلامی را فراهم میسازد.
وی افزود: این ظرفیت علاوه بر تأمین امنیت، میتواند پشتوانهای برای شکلگیری تمدن نوین اسلامی نیز باشد و از این جهت اهمیت فوقالعادهای دارد.
انقلاب اسلامی و بهرهگیری از ظرفیتهای قدرتساز
عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) با اشاره به سیاستهای جمهوری اسلامی ایران در این حوزه گفت: اهمیت تنگه هرمز زمانی بیشتر نمایان میشود که در کنار سایر مؤلفههای قدرت مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: جمهوری اسلامی ایران در کنار مدیریت این گذرگاه راهبردی، سایر ابزارهای قدرتساز از جمله توان موشکی، قدرت نرم، استقلال سیاسی و نظام مبتنی بر ایدئولوژی اسلامی و ولایت فقیه را نیز توسعه داده است.
اشکوری تأکید کرد: مجموعه این مؤلفهها در کنار یکدیگر، زمینه حفظ امنیت ملی، تأمین منافع امت اسلامی و افزایش قدرت جهان اسلام را فراهم میکنند و امروز آثار این راهبرد بهخوبی قابل مشاهده است.
پشتوانه فقهی مدیریت تنگه هرمز
وی در پاسخ به پرسشی درباره پشتوانه فقهی این رویکرد اظهار داشت: مبانی فقهی و قرآنی روشنی برای این مسئله وجود دارد که از جمله آن میتوان به آیه شریفه «وَأَعِدّوا لَهُم مَا استَطَعتُم مِن قُوَّةٍ» «تُرهِبونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّكُم» اشاره کرد.
اشکوری افزود: اگر هدف، تحقق تمدن اسلامی و حفظ استقلال امت اسلامی باشد، ناگزیر باید ابزارهای قدرت را فراهم کرد؛ زیرا بدون قدرت امکان دفاع از ارزشها و منافع اسلامی وجود نخواهد داشت.
وی همچنین با استناد به آیه «لَن يَجعَلَ اللَّهُ لِلكافِرينَ عَلَى المُؤمِنينَ سَبيلًا» تصریح کرد: جلوگیری از سلطه کفار بر جامعه اسلامی مستلزم برخورداری از همه ظرفیتهای قدرت در عرصههای اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و نظامی است.
وظیفهای دینی برای حفظ اقتدار جهان اسلام
عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) در پایان خاطرنشان کرد: منطقه خاورمیانه و بهویژه تنگه هرمز از مهمترین ابزارهای قدرتساز در جهان امروز به شمار میروند و بهرهگیری صحیح از این ظرفیت، تکلیفی است که بر عهده ما قرار گرفته است.
وی افزود: در مسیر انجام این وظیفه، باید با دقت، هوشمندی و برنامهریزی رفتار کرد تا ضمن حفظ امنیت و منافع ملی، زمینه تحقق اهداف امت اسلامی نیز فراهم شود.