اولین وبینار «زیباترین پیوند» با محوریت الگوی ازدواج موفق در سیره علوی–فاطمی برگزار شد
اولین وبینار علمی مشترک با عنوان «زیباترین پیوند» با محوریت «نگاهی به الگوی ازدواج موفق در سیره علوی–فاطمی» به صورت مجازی برگزار شد که اساتید حاضر بر اهمیت مشاوره پیش از ازدواج، مهارتهای حل تعارض، و لزوم تسهیل ازدواج به جای سختگیری تأکید کردند.
به گزارش خبرنگار گروه جمعیت و تعالی خانواده خبرگزاری رسا، اولین وبینار علمی مشترک با عنوان «زیباترین پیوند» با محوریت «نگاهی به الگوی ازدواج موفق در سیره علوی–فاطمی» به صورت مجازی برگزار شد.
حجتالاسلام مهدی هادی، رئیس انجمن روانشناسی اسلامی، در این نشست به تبیین ابعاد فردی و ارتباطی در فرآیند ازدواج و اهمیت سنجش انواع بلوغ پرداخت.
حجتالاسلام هادی با اشاره به نقدهایی که به مراکز مشاوره وارد میشود، گفت: متأسفانه گاهی مشاورههای ازدواج به سمتی میرود که به جای تسهیل، ازدواج را سخت میکند. حتی یک جامعهشناس در مناظرهای تلویزیونی گفت: «اگر میخواهید ازدواج صورت بگیرد و طلاق اتفاق نیفتد، در مراکز مشاوره را ببندید!»
وی تأکید کرد: مشاوره ازدواج باید ازدواج را با کیفیت بالاتر و جذابیت بیشتر محقق کند، نه اینکه با بزرگنمایی مشکلات، افراد را از ازدواج منصرف نماید. ما باید «قدرت اراده» و «میل به تغییر» را در مولفههای خود لحاظ کنیم.
موانع ازدواج؛ توکل به خدا و پرهیز از تصمیمگیری به جای دیگران
حجتالاسلام هادی در سیره حضرت زهرا(س) و حضرت علی(ع) گفت: ازدواج ایشان به این راحتی شکل نگرفت. حضرت زهرا(س) خواستگاران متعددی داشت. پیامبر(ص) از خدا کمک خواست و خداوند دستور داد این دو با هم ازدواج کنند. ما هم باید از خدا کمک بگیریم.
وی در پایان با تأکید بر «تسهیل در ازدواج» هشدار داد: مشاور ازدواج تحت هیچ شرایطی اجازه ندارد به جای دیگران تصمیم بگیرد. نه ما ولی ایشان هستیم و نه قیم ایشان. وظیفه مشاور این است که بگوید: «احتمال موفقیت شما این قدر است و احتمال شکستتان این قدر؛ حالا شما تصمیم بگیرید.» برخی مراکز مشاوره این گونه هستند که پس از تست، در قالب یک پیام میگویند: «به درد هم نمیخورید!»
حجتالاسلام اسماعیلنژاد، مدیر مرکز مشاوره معاونت فرهنگی تبلیغی حوزه علمیه خراسان، در ادامه به تبیین اهمیت مشاوره پیش از ازدواج و ارائه طرحهای موفق مرکز مشاوره حوزه علمیه خراسان پرداخت.
مدیر مرکز مشاوره حوزه علمیه خراسان با اشاره به حدیثی از امام صادق(ع) اظهار داشت: هر کاری، هر شغلی و هر برنامهای که یک شخص میخواهد انجام دهد، ناگزیر از سه مرحله و سه شرط است. نخست اینکه شخص باید «حاذق» و غالب بر کار باشد. دوم اینکه «امانتدار» باشد. سوم اینکه رضایت کارفرما و مسئول مربوطه را جلب کند.
وی افزود: متأسفانه بسیاری از مشاورههایی که در مساجد و مدارس علمیه انجام میشود، به دلیل عدم تخصص کافی، گاهی منجر به طلاقهایی میشود که گریبانگیر جامعه است. ما باید بدانیم که در بحث مشاوره، امانتدار این خانواده، این طلبه و این زوج هستیم و باید این امانت را به خوبی تحویل دهیم.
غریزه جنسی تنها با ازدواج صحیح کنترل میشود
مدیر مرکز مشاوره حوزه علمیه خراسان با اشاره به اهمیت ازدواج تصریح کرد: غریزه جنسی انسان تنها به وسیله ازدواج رقم میخورد و اگر ما بتوانیم یک پلن و روش بسیار خوب برای ازدواج داشته باشیم، این مسئله به بهترین شکل کنترل میشود.
وی با بیان اینکه بسیاری از مراجعین مرکز مشاوره برای تعارضات زوجین و طلاق مراجعه میکنند، گفت: وقتی از آنها میپرسیم که آیا مشاوره پیش از ازدواج داشتهاید، میگویند: «نه، قوم و خویشی بوده، شناخت سطحی داشتیم.» این در حالی است که مشاوره پیش از ازدواج بسیار اهمیت دارد و من حتی به مرکز خدمات پیشنهاد کردم که هدیه ازدواج طلاب را منوط به گذراندن مشاوره پیش از ازدواج کنند.
طرح «طلیعه ازدواج»؛ ۱۸۰ زوج، دو سال بعد و هیچ طلاقی
حجتالاسلام اسماعیلنژاد از اجرای طرح «طلیعه ازدواج» در مرکز مشاوره حوزه علمیه خراسان خبر داد و گفت: سال گذشته حدود ۱۸۰ زوج را در این طرح دعوت کردیم. این افراد کسانی بودند که در یکی دو سال گذشته مشاورههای مرکز را گذرانده بودند و به ازدواج رسیده بودند. حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ مورد آموزش دیده بودند که ۱۸۰ زوج در این طرح شرکت کردند.
وی افزود: پس از دو سال، در میان این ۱۸۰ زوج هنوز بحث طلاق یا تعارضات بسیار شدید رخ نداده است. علت آن هم طرحی است که ما اجرا میکنیم. در طرح «طلیعه ازدواج»، علاوه بر مشاوره و تستهای رایج، یک پک آموزشی به زوجین ارائه میشود که شامل موضوعاتی مانند «ویژگیهای یک خانواده خوشبخت»، «اصول حاکم بر یک ازدواج موفق»، «مدیریت انتخاب درست»، «روابط با اشخاص پرخطر در ازدواج» و «ویژگیهای یک همسر خوب» است.
در ادامه خانم دکتر نجمه تکلو، مشاور و مدیر واحد سنجش مرکز مشاوره حوزه علمیه خراسان، به تبیین علل تعارض در زندگی مشترک و راهکارهای پیشگیری و مدیریت آن پرداخت.
تکلو در ابتدای سخنان خود با اشاره به اینکه زندگی کردن نیاز به مهارت دارد، اظهار داشت: اگر من این مهارتها را در جعبه ابزار خود از قبل کسب کرده باشم، داشتن یک زندگی پایدار و سالم را پیشبینی میکند. پس یک انتخاب خوب به تنهایی پیشبین یک زندگی خوب نیست؛ بلکه باید مهارتهای لازم را نیز قبل از ازدواج یاد بگیریم.
تفاوت با تعارض متفاوت است؛ تعارض یعنی تنش دائمی
مدیر واحد سنجش مرکز مشاوره خراسان با تمایز قائل شدن بین «تفاوت» و «تعارض» گفت: تفاوت طبیعی است؛ ما از خانوادههای مختلف، با سبک تربیتی متفاوت، حساسیتهای متفاوت و نگاههای متفاوت به زندگی در کنار هم قرار میگیریم. این تفاوتها بد نیستند، اما آنچه نیاز است، درک این تفاوتها و جلوگیری از تبدیل شدن آن به بحران است.
وی افزود: تعارض در لغت به معنای اختلاف نظر است. در اصطلاح، تعارض موقعیتی است که فرد نتوانسته با تفاوتها کنار بیاید و این تفاوتها با تنش و آشفتگی همراه شده و استمرار پیدا کرده است. نشانه اصلی تعارض، «تنش دائمی در رابطه» است.
تکلو با ذکر مثال گفت: اگر همسرم یک شب دیر به خانه بیاید و من ناراحت شوم، این یک اختلاف است. اما اگر هر شب بر سر دیر آمدن ایشان دچار تنش باشیم، اینجا تعارض شکل گرفته است.
علل تعارض؛ از تفاوتهای شخصیتی تا جنگ قدرت
مدیر واحد سنجش مرکز مشاوره خراسان چهار علت اصلی تعارض در زندگی مشترک را برشمرد:
۱. تفاوت در اهداف، نگرشها و فرهنگها:
وی اولین دلیل را تفاوت در اهداف دانست و گفت: هرچه تفاوتها در نگرش مذهبی، سیاسی، فرهنگی و اهداف زندگی (متعالی یا مادی) بیشتر باشد، احتمال تعارض افزایش مییابد.
۲. تفاوتهای شخصیتی:
مشاور و مدیر واحد سنجش مرکز مشاوره حوزه علمیه خراسان، دومین علت را تفاوت های شخصیتی مطرح کرد و بیان داشت: به عنوان مثال، خانمی برونگرا که دوست دارد آخر هفته به مهمانی برود و آقایی درونگرا که ترجیح میدهد به کوه و خلوت برود. اگر نتوانند با این تفاوت شخصیتی کنار بیایند، تعارض شکل میگیرد.
۳. جنگ قدرت و تعارض نقشها:
وی جنگ قدرت را دلیل سوم دانست و افزود: اگر هر دو نفر قدرتطلبی کنند و هر کسی مسئولیت نقش خود را به عهده نگیرد، زندگی به کارزاری جنگی تبدیل میشود. در خانوادهدرمانی میگوییم اگر نقشها جابجا شده باشد، سیستم خانواده به هم ریخته است.
۴. عدم هماهنگی در تأمین نیازها:
تکلو چهارمین دلیل را عدم تامین نیاز ها دانست و تصریح کرد: گاهی زوجین در اتاق مشاوره بر سر مسائل به ظاهر کوچک گیر میدهند، اما در بررسی ریشهها مشخص میشود که نیازهای اصلی دیده نشده است. مثلاً خانمی نیاز به توجه و محبت دارد که تأمین نشده، و این مشکل خود را در تربیت فرزندان یا رابطه زناشویی نشان میدهد. یا آقایی نیاز به احترام و تکریم و اقتدار مردانه دارد که خانم آن را نادیده گرفته است.
مدیر واحد سنجش مرکز مشاوره خراسان خاطرنشان کرد: بسیاری از این تعارضها با استفاده از مشاورههای پیش از ازدواج، شناخت کامل طرف مقابل و تحلیل شخصیتها قبل از ازدواج قابل پیشگیری است. اگر بدانیم طرف مقابل چه شخصیتی دارد، میتوانیم از بروز بسیاری از تعارضها جلوگیری کنیم.
«ابهام در مرزها»، «جنگ قدرت» و «عدم رضایت جنسی» از ریشههای تعارض در زندگی مشترک
تکلو با اشاره به «ابهام در مرزها» به عنوان یکی از ریشههای تعارض گفت: مرزها باید مشخص باشند؛ مرز من با خانواده خودم، با خانواده همسرم و با خانواده پدر و مادری. خانمی که پس از ازدواج، همچنان خود را متعلق به خانواده اصلی خود میداند و اولویت برنامهریزیاش آنجاست، به مرزها آسیب میزند. اگر اطلاعاتی که باید در همین سیستم خانواده بماند، به بیرون (مثلاً مادر خانم) درز کند، زمینه تعارض فراهم میشود. مرزها مثل مرزهای یک کشور هستند که از ورود عوامل بیگانه جلوگیری میکنند و اگر نباشند، کشور هویت خود را از دست میدهد.
مشاور و مدیر واحد سنجش مرکز مشاوره حوزه علمیه خراسان، در ادامه، دکتر تکلو سایر علل تعارض در زندگی مشترک را نیز برشمرد. از جمله «عدم رضایت جنسی» که به گفته وی یکی از مهمترین مسائل سرمنشأ تعارض است و در زوجدرمانی، آقایان غالباً با همین مشکل مراجعه میکنند.
وی «عدم هماهنگی در مسائل مالی و شغلی» را از دیگر علل تعارض دانست که باید قبل از ازدواج در مورد منبع درآمد، اشتغال خانم و توافقات شغلی صحبت شود. همچنین «روابط خویشاوندی، دوستان و فرزندان» شامل نحوه رفت و آمد با دوستان و تفاوت در سبک فرزندپروری (که گاهی پس از تولد فرزند خود را نشان میدهد) از دیگر عوامل تعارضزا محسوب میشود.
تکلو افزود: «اختلالات روانی» مانند اضطراب، افسردگی و نگاه پارانوئیدی نیز فرد را در موقعیتهای مختلف دچار مشکل کرده و زمینه تعارض را فراهم میآورد. «مشکلات ارتباطی و عاطفی» و عدم تأمین نیازهای عاطفی و نیز «تفاوتهای اخلاقی و مذهبی» از جمله تغییر عقاید مذهبی خانم یا عدم رعایت مسائل اخلاقی توسط آقا یا خانم از دیگر عواملی هستند که به تعارض در زندگی مشترک دامن میزنند.
در پایان خانم دکتر الیاسی، معاون پژوهش و مدیر گروه رشته مشاوره خانواده در موسسه آموزش عالی حوزوی معصومیه خواهران قم، با تأکید بر اهمیت انتخاب همسر بر اساس معیارهای دینی و روانشناختی، هشدار داد که ورود به زندگی مشترک بدون آموزش و مشاوره، مانند خرید وسیلهای بدون دفترچه راهنما است.
الیاسی با استناد به روایتی از امام صادق (علیه السلام) بیان کرد: امام صادق (ع) میفرمایند: «خوب دقت کن که خودت را در کجا مینهی و چه کسی را در مال خودت شریک قرار میدهی و بر دین و اسرار خود آگاه میکنی.» اهمیت انتخاب همسر و میزان حساسیت این مسئله بر هیچکس پوشیده نیست. مشاوره پیش از ازدواج ابزاری است که به دختران و پسران در آستانه ازدواج کمک میکند تا با شناختی دقیقتر، ریسک و خطرات زندگی مشترک را به حداقل برسانند.
کاهش ریسک طلاق و غنیسازی روابط
معاون پژوهش موسسه معصومیه خواهران تأکید کرد: پژوهشهای مختلف ثابت کردهاند که زوجینی که پروسه مشاوره پیش از ازدواج را بهصورت علمی و تحقیقی طی میکنند، نرخ طلاق پایینتری دارند. مشاوره با کمک متخصصان متعهد، به انتخابی شایسته منجر شده و در غنیسازی روابط، حل تعارضات و ایجاد ثبات در زندگی مشترک نقش کلیدی دارد.
وی همچنین به آموزش مهارتهای ضروری اشاره کرد و گفت: زوجین باید مهارتهایی همچون حل تعارضات، برقراری ارتباط موثر، تصمیمگیری و حل مسئله را بیاموزند تا با دست پر وارد زندگی شوند.
الیاسی با یک مثال ملموس موضوع را تشریح کرد: وقتی میخواهیم یک وسیله برقی بخریم، دارای دفترچه راهنما و کاتالوگ به زبانهای مختلف است که نحوه رفتار با آن را آموزش میدهد. اما در ازدواج، هیچکس به زوجین نمیگوید طرف مقابل چه ویژگیها، تفاوتها و شباهتهایی دارد و چگونه باید با او رفتار کرد. به همین دلیل است که بسیاری از زوجین پس از چند سال زندگی و مواجهه با بحرانها، نزد زوجدرمانگران میروند و افسوس میخورند که ای کاش این نکات و تکنیکها زودتر به آنها آموزش داده میشد.
ارسال نظرات