چرا امام حسین پس از شهادت حضرت مسلم به مسیر خود ادامه داد؟

به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، یکی از پرسش‌های مهم در تحلیل نهضت عاشورا این است که چرا امام حسین(ع) پس از دریافت خبر شهادت حضرت مسلم بن عقیل، هانی بن عروه و آشکار شدن پیمان‌شکنی کوفیان، از ادامه مسیر به سوی کوفه منصرف نشد؟ آیا با تغییر شرایط سیاسی، ادامه حرکت همچنان توجیه داشت؟

 

حجت‌الاسلام محمدی شاهرودی، کارشناس مسائل اعتقادی صدا و سیما، در برنامه پاسخ با موضوع «حسینیه پاسخ» که به همت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه علمیه قم تهیه شد، با بررسی این مسئله، سه محور اصلی را برای تبیین این تصمیم تاریخی امام حسین(ع) مطرح می‌کند و بر این باور است که استمرار حرکت سیدالشهدا(ع)، برخاسته از تکلیف الهی، اهداف بلند نهضت و واقعیت‌های میدانی آن روزگار بود.

 

وی افزود: در این جلسه ابتدا نظر بنی‌عقیل پرسیده شد و آنان با قاطعیت اعلام کردند که هرگز از ادامه مسیر بازنخواهند گشت و تا پای جان در کنار امام خواهند ماند. این اعلام وفاداری، یکی از عوامل مهم در استمرار حرکت کاروان حسینی بود.

 

این کارشناس مسائل اعتقادی با اشاره به تحلیل مطرح‌شده در همان جلسه خاطرنشان کرد: برخی از همراهان امام بر تفاوت جایگاه حضرت سیدالشهدا(ع) با حضرت مسلم بن عقیل(ع) تأکید کردند و معتقد بودند شخصیت، نفوذ معنوی و جایگاه اجتماعی امام حسین(ع) می‌تواند فضای سیاسی و روانی کوفه را تغییر دهد و زمینه بازگشت مردم به حمایت از اهل‌بیت(ع) را فراهم سازد؛ ازاین‌رو، جمع‌بندی این نشست، ادامه مسیر بود، نه بازگشت.

 

 

حجت‌الاسلام محمدی شاهرودی در ادامه با رد دو برداشت رایج درباره فلسفه قیام عاشورا تصریح کرد: برخی هدف امام حسین(ع) را صرفاً شهادت و برخی دیگر تنها تشکیل حکومت می‌دانند، در حالی که هیچ‌یک از این دو، هدف نهایی نهضت نبود.

 

وی با استناد به خطبه‌های امام حسین(ع)، از جمله خطبه مشهور مکه، اظهار داشت: هدف اصلی قیام، دفاع از اسلام، اصلاح امت پیامبر(ص) و مقابله با انحرافی بود که حکومت یزید در جامعه اسلامی ایجاد کرده بود.

 

این کارشناس مسائل اعتقادی افزود: حکومت و شهادت هر دو در نگاه امام حسین(ع) ابزار تحقق این هدف بودند؛ اگر زمینه تشکیل حکومت فراهم می‌شد، دین خدا از طریق حکومت صالح حفظ می‌شد و اگر چنین امکانی فراهم نمی‌شد، شهادت، ضامن بقای اسلام و بیداری امت بود؛ همان حقیقتی که از آن با عنوان «احدی الحسنیین» یاد می‌شود.

 

وی تأکید کرد: بنابراین، بازگشت امام حسین(ع) به معنای رها کردن رسالت الهی و چشم‌پوشی از مسئولیتی بود که حفظ دین به آن وابسته بود.

 

 

حجت‌الاسلام محمدی شاهرودی در بخش دیگری از سخنان خود، این دیدگاه را که از زمان شهادت حضرت مسلم(ع)، شکست نظامی امام حسین(ع) قطعی شده بود، نادرست دانست و گفت: از منظر محاسبات تاریخی و میدانی، حتی تا صبح عاشورا نیز احتمال تغییر معادلات وجود داشت.

 

وی با اشاره به توبه و پیوستن حر بن یزید ریاحی به سپاه امام تصریح کرد: همان تصمیمی که حر گرفت، می‌توانست از سوی چهره‌های شاخص سپاه کوفه همچون عمر بن سعد، شمر بن ذی‌الجوشن، محمد بن اشعث یا عمرو بن حجاج نیز اتخاذ شود؛ افرادی که برخی از آنان سابقه همراهی با امیرالمؤمنین(ع) یا پیوندهای قبیله‌ای با خاندان پیامبر(ص) داشتند.

 

این کارشناس مسائل اعتقادی در پایان گفت: اگر بخشی از فرماندهان سپاه کوفه به امام می‌پیوستند، بخش قابل توجهی از نیروهای تحت فرمان آنان نیز از سپاه عمر سعد جدا می‌شدند و در چنین شرایطی، امکان تصرف کوفه و شکل‌گیری حکومت اسلامی وجود داشت؛ زیرا کوفه از نظر ظرفیت نظامی و اجتماعی، توان مقابله با حکومت شام را در گذشته نیز نشان داده بود.

 

نام خبرنگار: قاسم شفیعی پور