گزارش مرکز تحقیقات اسلامی مجلس:
پادگانهای مورد حمله غافلگیرانه، مشمول حکم «شهید معرکه» نیستند + لینک
مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی در تازهترین گزارش کارگروه فقه و حقوق خود با عنوان «بازخوانی فقهی احکام شهید معرکه در پرتو جنگهای نوین»، به تبیین مصادیق جدید این عنوان شرعی در شرایط کنونی پرداخت.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی در تازهترین گزارش کارگروه فقه و حقوق خود با عنوان «بازخوانی فقهی احکام شهید معرکه در پرتو جنگهای نوین»، به تبیین مصادیق جدید این عنوان شرعی در شرایط کنونی پرداخت. این گزارش که در بهار ۱۴۰۵ منتشر شده، با هدف رفع ابهامات فقهی پیرامون تکلیف شرعی نسبت به پیکر مطهر شهدا در جنگهای نامتقارن، سایبری و هوایی تدوین شده است.
بر اساس این گزارش، دگرگونی ماهیت جنگها در دهههای اخیر، مفاهیم سنتی مانند «خط مقدم» و «معرکه» را تحت تأثیر قرار داده است. پرسشهای جدیدی همچون حکم خلبانان در اعماق آسمان دشمن، نیروهای پدافند هوایی در پایگاههای داخلی، یا امدادگران در مناطق بمبارانشده، نیازمند بازخوانی دقیق ادله فقهی است. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که مفهوم «معرکه» دیگر تنها به نبردهای خاکی محدود نبوده و عرصههای هوایی، دریایی و حتی سایبری را نیز در بر میگیرد، مشروط بر آنکه درگیری مستقیم و فعال با دشمن در جریان باشد.
۵ شرط اصلی برای احراز حکم «شهید معرکه»
کارشناسان این مرکز در این گزارش، پنج شرط اساسی را برای تحقق عنوان «شهید معرکه» (که موجب وجوب غسل و کفن خاص میشود) برشمردند:
1. مشروعیت جنگ: جنگ باید به فرمان ولی فقیه و در مسیر دفاع از اسلام و نظام اسلامی باشد.
2. کشته شدن در راه خدا: وجود نیت الهی و انگیزه دفاعی.
3. رزمنده بودن: فرد باید جزء رزمندگان یا نیروهای کمکرسان مستقیم در میدان نبرد باشد.
4. کشته شدن در معرکه: جان دادن در حین درگیری مستقیم و فعال با دشمن.
5. فاقد رمق بودن هنگام یافت شدن: نیروهای امدادی نباید پیش از وقوع مرگ، وی را زنده پیدا کنند.
تمایز کلیدی: درگیری فعال در برابر حمله غافلگیرانه
یکی از مهمترین دستاوردهای این پژوهش، تبیین مرزهای دقیق میان مصادیق مختلف است. گزارش تأکید میکند که نیروهای پدافندی و موشکی در صورتی که در حال مواجهه فعال و شلیک پاسخگو به دشمن باشند، حتی اگر در عمق خاک کشور و خارج از مرزهای خاکی باشند، مشمول حکم «شهید معرکه» خواهند بود.
در مقابل، این گزارش هشدار میدهد که پادگانها یا پایگاههایی که بدون درگیری فعال و صرفاً با یک حمله ناگهانی و غافلگیرانه موشپی یا پهپادی هدف قرار گرفته و نیروهای آن کشته میشوند، مشمول حکم «شهید معرکه» نیستند، زیرا شرایط «معرکه» (نبرد فعال) در آنها محقق نشده است. همچنین کشتهشدگان در بمبارانهای مناطق شهری غیرنظامی یا مناطق پشتیبانی دور از خط مقدم، نیز از این حکم مستثنی هستند و باید احکام عادی غسل و کفن بر آنان جاری شود.
در نهایت پژوهش حاضر نتیجه میگیرد که ملاک اصلی برای صدق عنوان «شهید معرکه»، «مواجهه فعال و مستقیم با دشمن» است، فارغ از بستر این مواجهه (زمین، هوا یا سایبر). این رویکرد جدید، ضمن انطباق فقه با مقتضیات زمان، به شفافیت بیشتر در اجرای احکام جنایی و شرعی نسبت به شهدای راه خدا کمک خواهد کرد.
علاقهمندان جهت مطالعه و دانلود این پژوهش میتوانند کلیک کنند.
ارسال نظرات