بررسی حق مشروع ایران برای پاسخ به کشورهای میزبان پایگاههای آمریکا
به گزارش سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، آیا ایران میتواند به کشورهایی که خاک خود را در اختیار تجاوزات آمریکا قرار دادهاند، حمله نظامی مشروع داشته باشد؟
اگر ایران از طریق گروههای نیابتی به آمریکا یا اسرائیل حمله کند، پاسخ نظامی به ایران تنها در صورتی مشروع است که «کنترل مؤثر» یا «انتساب مستقیم» حمله به ایران اثبات شود (استاندارد دیوان لاهه).
وارونهسازی استدلال: پرسش این بود که آیا این منطق در مورد کشورهای میزبان پایگاههای آمریکا نیز صادق است؟ آیا آنها نیز با میزبانی از متجاوز، هدف مشروعی برای دفاع ایران نیستند؟
با توجه به اینکه این کشورها از قصد تجاوزکارانه آمریکا مطلع بودند و ایران قبلا تذکر رسمی داده بود پس آنها نه تنها آگاه بودند، بلکه پشتیبانی مادی و لجستیکی (سوخت، برق، تسهیلات فرودگاهی) و حتی مالی از نیروهای آمریکایی و پایگاه هایشان ارائه دادند.
این کشورها خاک خود را برای طراحی، هدایت و اجرای عملیات نظامی علیه ایران در اختیار گذاشته و علیرغم تذکر، این همکاری را در طول تجاوز استمرار بخشیدند.
بر اساس ماده ۳ ) قطعنامه تعریف تجاوز، «اقدام یک دولت در اجازه دادن به استفاده از خاک خود توسط دولت دیگر برای ارتکاب تجاوز علیه دولت سوم»، خود میتواند مصداق تجاوز تلقی شود.
با اثبات «آگاهی» + «همکاری مستمر و حیاتی» + «تذکر قبلی و استمرار همکاری»، زنجیره مسئولیت کشورهای میزبان تکمیل میشود. آنها از یک ناظر منفعل، به «همکار فعال و مؤثر در زنجیره تجاوز» تبدیل میشوند.
عبور از مرز «مسئولیت» به «همنبردی»: وقتی کشوری سوخت جنگندههای مهاجم را تأمین میکند، برجهای مراقبت فرودگاهش را در اختیار آنها میگذارد و بستری برای طراحی حملات فراهم میکند، دیگر نمیتوان آن را در جایگاه یک «طرف ثالث» بیطرف تعریف کرد. این سطح از همکاری، آن کشور را به «طرف درگیر در مخاصمه» (همنبرد) تبدیل میکند.
نتیجهگیری نهایی: اثبات حق مشروع ایران برای پاسخ
اگرچه رویه سنتی دیوان بینالمللی دادگستری برای انتساب یک «حمله مسلحانه» به یک دولت، به آزمون سختگیرانه «کنترل مؤثر» نیاز دارد، استدلال پلکانی و دقیق نشان میدهد که:کشورهایی که با آگاهی کامل از قصد تجاوز، و پس از تذکر رسمی ایران، به طور مستمر و حیاتی (از طریق تأمین پایگاه، سوخت، برق، تسهیلات لجستیکی و میزبانی از مراکز طراحی و هدایت عملیات) با متجاوز همکاری میکنند، از شریک جرم فراتر رفته و عملاً به «ابزار و بخشی از ماشین جنگی متجاوز» تبدیل میشوند.
در چنین وضعیتی، دفاع مشروع ایران منحصر به پاسخ به متجاوز اصلی (آمریکا) نیست. حق ذاتی دفاع، ایران را مجاز میسازد تا منابع و بسترهای تجاوز را در هر کجا که هستند، هدف قرار دهد. کشورهای میزبان با تبدیل خاک خود به «سکوی پرتاب تجاوز» و «پشتیبان حیاتی عملیات»، از مصونیت یک دولت بیطرف خارج شده و به «هدف مشروع دفاعی»* تبدیل میشوند.
بنابراین، بر اساس اصول بنیادین عدالت، مسئولیت بینالمللی و تفسیر پویا از حق دفاع مشروع، ایران از حق قانونی و مشروع برای پاسخ به این کشورها، به عنوان همکاران مستقیم و مؤثر در تجاوز، برخوردار است.
امیر امیرگان