هک ذهن در عصر رسانه؛ وقتی رسانهها فکر و باور را تغییر میدهند
به گزارش سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، مهم نیست واقعیت چه باشد؛ مهم نیست اخبار و اطلاعات برای تو مفید باشد یا خیر؛ بلکه مهم آنست که ساختار ذهن و نحوه تفکر تو بر اساس میل رسانه شکل بگیرد.
بر اساس یافتههای دانشمندان علوم اعصاب شناختی که در سالهای اخیر بیشتر بدان توجه شده است، سیستم عصبی و ارتباطات بین سلولهای عصبی در مغز مرتبا در حال تغییر و تحول است.
این یعنی اینکه حتی نگاه کردن کوتاه به یک تصویر جدید، ملاقات یک فرد جدید و یا یادگیری یک هنر جدید میتواند نحوه سیم کشی عصبی بین سلولهای مغزی و در نتیجه، نحوه تفکر و اندیشه فرد را تغییر دهد. در واقع مغز یک عضو ثابت و تغییرناپذیر نیست بلکه عضوی پویا و منعطف است.
این فرآیند در تمام لحظات زندگی یک فرد ادامه دارد.
رسانهها این را خوب میدانند. این اساس و پایه جنگ شناختی است. کشورهای استعمارگر و زورگوی جهان در طول تاریخ بشریت هزاران انسان را کشتهاند. این زورگویان استعمارگر، بزرگترین غولهای رسانهای دنیا را در اختیار دارند. بنابراین هیچ عجیب نیست که همان مسیر استعمار را این بار در لایههای مغز انسانها دنبال کنند. چه بسا تسخیر اذهان مردم از تسخیر سرزمینها موثرتر باشد؛ زیرا اگر ذهن فردی تسخیر شود، آن انسان دیگر انسان قبلی نخواهد بود.
فردی که دنیا را از دریچه و نگاه رسانههای دشمن ببیند، به مرور تبدیل به انسانی دیگر میشود. بله واقعاً عوض میشود.
در اطراف خود نگاه کنید. احتمالا افرادی را خواهید دید که هرچقدر برای آنها دلیل و برهان بر حقانیت مطلبی بیاورید باز هم حرف شما را قبول نمیکنند. نه اینکه بخواهند با شما لجبازی کنند، بلکه دیگر آدم قبل نیستند. ساختار ذهن و کارکردهای شناختی آنها دستخوش تغییر شده است.
این رسانهها میتوانند با تکرار برخی ادعاها و تصاویر و نیز روایت سازیهای مهندسی شده، به مرور احساسات و هیجاناتی مثل ترس، خشم، انزجار یا یأس و ناامیدی را در ذهن مخاطب ریشه دار کنند. در واقع ذهن شما را دستکاری یا بهتر بگویم ذهن شما را هک میکنند. هک ذهن از آن چیزی که فکر میکنید راحتتر انجام میشود. کافی است مدتی در معرض محتوایی خاص قرار بگیرید تا بدون آنکه خودتان متوجه شوید، افکار و اندیشههای شما دستخوش تغییر و تحول شود.
بنابراین زیست رسانهای و محتوایی که افراد مصرف میکنند در شکلدهی ساختار ذهنی از اهمیت خاصی برخوردار است. مهندسی محتوا و روایت سازی رسانههای معاند در این روزها با بهرهگیری از پیشزمینه مشکلات اقتصادی به دنبال تهییج افکار عمومی و ایجاد شورش و اغتشاش است. در این میان نوجوانان و جوانان آسیبپذیرتر هستند. بنابراین لزوم توجه بیشتر و تبیین و روشنگری در میان جوانان و توجه به محتوای رسانهای مصرفی آنها از اهمیت بالایی برخوردار است.
یادداشت از: سلمان بهادران، دانشجوی دکتری علوم شناختی دانشگاه فردوسی مشهد