در کمند محبت خداوند

به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، مجاهد نستوه، شهید سلیمانی، سردار سرافراز مقاومت، شهیدان را معامله‌گران زیرک و هوشیار خواند و فرمود: «این شهدایی که به شهادت می‌رسند، "أذْکَی الأذْکِیاء" هستند؛ این‌ها ذکاوت دارند، این‌ها هوشمنداند. هوشمندی و ذکاوت در این نیست که انسان مال را چگونه کسب کند، بلکه در این است که انسان خود را نگه دارد و آن ذرات اتصال را در وجود خودش حفظ کند، منتظر فرصتی باشد و در اولین فرصت بتواند خودش را متصل کند و به فوز عظمای شهادت نایل شود. این ذکاوت است، این زرنگی است.» (۱)

این همان بیان نورانی حضرت امیر علیه‌السلام است که فرمود: «وَ بَاعُوا قَلِیلًا مِنَ الدُّنْیَا لَا یَبْقَی بِکَثِیرٍ مِنَ الْآخِرَةِ لَا یَفْنَی» (۲) کمِ دنیا را که ماندنی نیست، به زیادِ آخرت که نابودشدنی نیست، معامله کردند.

آنان این حیات فانی را به لطف حق اختیار کردند تا از هر آنچه ناپایدار و شایسته بقا نیست دل بکَنند و دل در گرو رحمت پایدار بسپارند و ابدیت را در پیش گیرند. چنان‌که علامه حسن‌زاده آملی فرمود: «این‌جا را دریاب؛ این‌جا جای تجارت و کسب و کار است و وقت هم خیلی کم است. وقت خیلی کم است و ابد در پیش داریم. ای بزرگ‌ترین صنع الهی، خودت را آلوده نکن. مراقب باش.» (۳) ادراک این حقیقت است که زیست شهیدانه پاک را رقم می‌زند و آدمی را به مراقبه وامیدارد.

وقتی زیستشان بر مدار حقیقت باشد و باطل و سرگرمی‌های دنیا متوقفشان نساخته باشد، ادراک ابدیت و بقا ممکن می‌شود؛ چرا که این مرتبه‌ای است که جز اهل معرفت از اولیاء و دوستان خدا بدان نمی‌رسند. اما نابینایانِ بی‌غولۀ جهالت، که دیده بصیرتشان معیوب است، از ادراک این مقام محجوبند و در چراگاه شهوات جسمانی و علفزار لذات حسی مشغول‌اند و از درک آن محروم؛ «یَعْلَمُونَ ظَاهِرًا مِنَ الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَ هُمْ عَنِ الْآخِرَةِ هُمْ غَافِلُونَ» [آنان] تنها ظاهری از زندگی دنیا را می‌دانند و از آخرت غافل‌اند.

مدعی خواست که آید به تماشاگه راز

دست غیب آمد و بر سینه نامحرم زد

و هر که دل به دنیا بست، وارد بازی‌های کودکانه شود: «اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَیَاةُ الدُّنْیَا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ زِینَةٌ وَ تَفَاخُرٌ بَیْنَکُمْ» (۴)

لذا هوشمندانه و زیرکانه است این معامله؛ تجارتی که متاع زوال‌پذیر را به بهایی ماندگار و ابدی مبادله می‌کند و با خداوندِ صادق‌الوعد معامله می‌نماید. همه سود باشد و لذتبخش و اوج کیاست! چنان‌که در ذیل آیۀ جهاد آمده: «وَ مَنْ أَوْفَی بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ ۚ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَیْعِکُمُ الَّذِی بَایَعْتُمْ بِهِ ۚ وَ ذَٰلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ» (۵) چه کسی به عهد و پیمانش از خدا وفادارتر است؟ پس به این دادوستدی که انجام داده‌اید شاد باشید و این همان کامیابی بزرگ است.

آنان که کالای کمِ دنیا را به بهای بقای ابدی و خلود در آخرت فروختند، تجارتی بس نیکو کردند؛ چنان که فرمود: «أَصَابُوا لَذَّةَ زُهْدِ الدُّنْیَا فِی دُنْیَاهُمْ وَ تَیَقَّنُوا أَنَّهُمْ جِیرَانُ اللَّهِ غَدًا فِی آخِرَتِهِمْ» (۶) آنان لذت زهد در دنیا را در دنیایشان چشیدند و یقین کردند که فردا در آخرت، همسایۀ خداوندند.

آنان رخت به جهان دیگر کشیدند با ره‌توشه‌ای که به مقصد رسانیدشان و با سودایی که سود فراوانشان داد. لذات بازدارنده و غفلت‌زا را وا نهادند و خداوند نیز به لطفش در سرای باقی، وعده جبران نیکو داده است؛ آن اعطای حیات ابدی و بهره‌مندی از خوان رزق کریمانه‌اش که جبران‌کننده همۀ متاع‌ها و روزی‌هایی است که برای خشنودی خدا و قرب به او ترک کردند و از حلالش به اندک قناعت ورزیدند و از تمایلات دنیایی چشم پوشیدند.

چون چنین جان و دل پاک داشتند و آن را از غیر خدا تهی ساختند، خداوند خریدارشان شد: «إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَی مِنَ الْمُؤْمِنِینَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوَالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ» (۷)

از این رو، همان‌سان که آدمی تحت جاذبه‌های محبت خداوند، طالب لقاء و بار یابی به ساحت حیات ابدی و وفای به عهد ازلی است، خداوند نیز محب و طالب‌شان باشد:

از دم صبح ازل تا آخر شام ابد

دوستی و مهر بر یک عهد و یک میثاق بود

سایه معشوق اگر افتاد بر عاشق چه شد؟

ما به او محتاج بودیم، او به ما مشتاق بود (۸)

لذا این جاذبۀ حب، دو سویه است؛ از آن هنگام که مجاهد پا در میدان نبرد می‌گذارد، حضورش در دایرۀ عشق و حب الهی ثبت و مسجل می‌شود. چنان که فرمود: «إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الَّذِینَ یُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِهِ صَفًّا» (۹)

آن‌گاه که با انقطاع از تعلقات و وابستگی‌های دنیا پا در میدان جهاد گذاشتند، کمند محبت خداوند بر جان‌شان افکنده و مجذوب‌شان ساخته و بدین معرکه کشاند‌ه‌ است و سلوک‌شان در شعاع این جاذبۀ رحمانی، دگرگون و شهیدانه می‌گردد.

۱. سخنرانی در کنگره شهدای گیلان، اردیبهشت ۱۳۹۵

۲. نهج‌البلاغه، خطبه ۱۸۱

۳. علامه حسن‌زاده آملی، رساله قرآن و عترت، ص ۴

۴. سورۀ حدید، آیۀ ۲۰

۵. سورۀ توبه، آیۀ ۱۱۱

۶. نهج‌البلاغه، نامۀ ۲۷

۷. سورۀ توبه، آیۀ ۱۱۱

۸. حافظ، غزلیات، غزل ۲۰۶

۹. سورۀ صف، آیۀ ۴

حجت‌الاسلام حمید احمدی