فقیه مجاهدی که یزد را به سنگر نهضت امام خمینی تبدیل کرد
به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، آیتالله محمد صدوقی، چهارمین شهید محراب، از برجستهترین شاگردان آیتالله حائری یزدی و یاران دیرین امام خمینی(ره) بود که با تلفیق فقاهت، مدیریت حوزوی، مردمداری و مبارزه سیاسی، نقشی ماندگار در پیروزی انقلاب اسلامی و تثبیت نظام جمهوری اسلامی ایفا کرد. وی سرانجام یازدهم تیرماه ۱۳۶۱، پس از اقامه نماز جمعه یزد، به دست سازمان تروریستی منافقین به شهادت رسید و نام خود را در شمار ماندگارترین شهدای روحانیت ثبت کرد.
از بیت علم و فضیلت تا قله اجتهاد
آیتالله محمد صدوقی در سال ۱۲۸۷ هجری شمسی در شهر یزد و در خانوادهای ریشهدار در علم و فقاهت دیده به جهان گشود. فضای علمی و مذهبی خانواده، زمینهساز گرایش او به تحصیل علوم دینی شد و از همان سالهای نوجوانی، مقدمات علوم اسلامی را در یزد فراگرفت.
وی برای تکمیل تحصیلات خود راهی اصفهان و سپس حوزه علمیه قم شد؛ حوزهای که با زعامت آیتالله شیخ عبدالکریم حائری یزدی، به مهمترین مرکز علمی شیعه تبدیل شده بود. آیتالله صدوقی سالها در محضر بزرگانی چون آیتالله شیخ عبدالکریم حائری یزدی، آیتالله سیدصدرالدین صدر، آیتالله سیدمحمدتقی خوانساری، آیتالله سیدمحمد حجت کوهکمری و حضرت امام خمینی(ره) به فراگیری فقه، اصول و معارف اسلامی پرداخت و با تلاش علمی مستمر به مرتبه اجتهاد رسید.
یار دیرین امام خمینی(ره)
از مهمترین ویژگیهای زندگی آیتالله صدوقی، رابطه عمیق و صمیمانه او با حضرت امام خمینی(ره) بود؛ رابطهای که از سالهای حضور در حوزه قم آغاز شد و تا پایان عمر با اعتماد متقابل، همدلی و همراهی ادامه یافت.
همین اعتماد موجب شد که امام خمینی در مقاطع مختلف نهضت اسلامی، آیتالله صدوقی را یکی از نزدیکترین و مطمئنترین یاران خود بدانند و پس از پیروزی انقلاب نیز مسئولیت نمایندگی خود در استان یزد و امامت جمعه این شهر را به وی بسپارند.
آیتالله صدوقی علاوه بر جایگاه علمی، در تربیت شاگردان برجسته نیز سهمی ماندگار داشت. شخصیتهایی همچون علامه محمدتقی جعفری، شهید آیتالله مرتضی مطهری، آیتالله محمد فاضل لنکرانی، آیتالله یوسف صانعی، آیتالله اکبر هاشمی رفسنجانی، شهید آیتالله علی قدوسی، آیتالله احمد جنتی، آیتالله احمد مجتهدی تهرانی، حجتالاسلام رسولی محلاتی، جلالالدین آشتیانی و سیدمحمدعلی روضاتی از جمله عالمانی بودند که از محضر علمی و اخلاقی این استاد برجسته بهره بردند.
نقشآفرینی در اداره حوزه علمیه قم
پس از رحلت آیتالله حائری یزدی، بخشی از مسئولیتهای مهم اداره حوزه علمیه قم به آیتالله صدوقی سپرده شد. تولیت برخی مدارس علمیه، رسیدگی به امور طلاب و مشارکت در تقسیم شهریه حوزه، بخشی از مسئولیتهایی بود که وی با دقت، عدالت و روحیه خدمتگزاری انجام داد و اعتماد مراجع و علما را به خود جلب کرد.
با وجود جایگاه ممتاز علمی در قم، آیتالله صدوقی در سال ۱۳۳۰ بنا بر درخواست مردم یزد و با توصیه امام خمینی(ره) به زادگاه خود بازگشت.
بازگشت او نقطه عطفی در تاریخ معاصر یزد بود. حضور این فقیه مردمی، موجب رونق فعالیتهای دینی، فرهنگی و اجتماعی شد و به تدریج یزد را به یکی از مراکز مهم مبارزه با رژیم پهلوی تبدیل کرد.
پیشگام مبارزه با رژیم پهلوی
فعالیت سیاسی آیتالله صدوقی سالها پیش از آغاز نهضت امام خمینی آغاز شده بود. حمایت از فدائیان اسلام و مخالفت آشکار با سیاستهای ضددینی رژیم پهلوی، از نخستین جلوههای حضور اجتماعی او به شمار میرفت.
با آغاز نهضت امام در سال ۱۳۴۱، آیتالله صدوقی با تمام توان در کنار رهبر نهضت ایستاد. پس از حمله مأموران رژیم به مدرسه فیضیه در فروردین ۱۳۴۲، با صدور اطلاعیهای این جنایت را محکوم کرد و مردم را به ایستادگی فراخواند.
در سالهای اوج انقلاب اسلامی نیز با انتشار بیانیههای متعدد، روشنگری مردم، سازماندهی حرکتهای انقلابی و هدایت نیروهای مؤمن، سهم مهمی در گسترش نهضت داشت.
اعلام عزای عمومی در نوروز سال ۱۳۵۷ در اعتراض به شهادت مردم قم و تبریز، حضور در نوفللوشاتو و دیدار با امام خمینی(ره)، شرکت در تحصن روحانیان در اعتراض به بسته شدن فرودگاهها و تلاش برای تسهیل بازگشت تاریخی امام به کشور، از مهمترین اقدامات سیاسی او در دوران انقلاب اسلامی بود.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، آیتالله صدوقی با حکم امام خمینی(ره) به عنوان نماینده ایشان در استان یزد و امام جمعه این شهر منصوب شد. او همچنین با رأی مردم به مجلس خبرگان رهبری راه یافت و در تثبیت ساختارهای نظام اسلامی نقش مؤثری ایفا کرد.
با آغاز جنگ تحمیلی نیز همچون دوران مبارزه، در صف مقدم حضور داشت. او بارها در جبهههای نبرد حاضر شد، با رزمندگان دیدار کرد، مردم را به حضور در جبههها فراخواند و با سازماندهی کمکهای مردمی، نقش مهمی در پشتیبانی از دفاع مقدس بر عهده گرفت.
شهادت در محراب عبادت
نفوذ گسترده اجتماعی، محبوبیت مردمی و نقش تعیینکننده آیتالله صدوقی در تثبیت انقلاب، سبب شد که سازمان تروریستی منافقین وی را هدف قرار دهد.
سرانجام در روز جمعه یازدهم تیرماه ۱۳۶۱، برابر با دهم ماه مبارک رمضان، هنگامی که نماز جمعه یزد را اقامه کرده بود، یکی از عوامل منافقین با نزدیک شدن به ایشان، عملیات تروریستی خود را اجرا کرد و این عالم مجاهد در محراب عبادت به فیض شهادت نائل آمد.
پیکر مطهر این شهید بزرگوار در میان اندوه گسترده مردم تشییع و در مسجد حظیره یزد، که سالها پایگاه فعالیتهای دینی و اجتماعی او بود، به خاک سپرده شد.
پیام تاریخی امام خمینی(ره)
حضرت امام خمینی(ره) در پیام خود به مناسبت شهادت این یار دیرین فرمودند:
«اینجانب دوستی عزیز که بیش از سی سال با او آشنا و روحیات عظیمش را از نزدیک درک کردم، از دست دادم و اسلام خدمتگزاری متعهد را، و ایران فقیهی فداکار، و استان یزد سرپرستی دانشمند را از دست داد.»
این پیام، گویای جایگاه ممتاز آیتالله صدوقی در نگاه بنیانگذار جمهوری اسلامی است؛ شخصیتی که در تمام سالهای نهضت، همواره مورد اعتماد کامل امام بود.
آیتالله محمد صدوقی، عالمی بود که میان فقاهت، اخلاق، مدیریت و مبارزه پیوندی ناگسستنی برقرار کرد. عشق به اهلبیت(ع)، تقوا، اخلاص، شجاعت، سادهزیستی، تواضع، مردمداری، اهتمام به محرومان، روحیه مدیریتی، تدبیر، بصیرت سیاسی و وفاداری بیقید و شرط به ولایت، از برجستهترین ویژگیهای شخصیتی او به شمار میرود.
او هیچگاه جایگاه علمی خود را مانعی برای حضور در متن جامعه ندانست؛ بلکه مسجد، حوزه، مردم، محرومان، رزمندگان و انقلاب را اجزای یک رسالت واحد میدید. از همین رو، نه تنها در دوران مبارزه، بلکه در سالهای استقرار نظام اسلامی نیز همواره در صف نخست دفاع از اسلام و انقلاب باقی ماند.
شهید محراب آیتالله محمد صدوقی، نمونهای درخشان از روحانیت تراز انقلاب اسلامی است؛ روحانیتی که علم را با عمل، عبادت را با جهاد، مدیریت را با مردمداری و ولایتمداری را با ایثار درآمیخت و در نهایت، با نثار جان خویش، مهر تأییدی بر یک عمر مجاهدت زد. نام این فقیه مجاهد، امروز در حافظه انقلاب اسلامی به عنوان یکی از وفادارترین یاران امام خمینی(ره) و یکی از برجستهترین شهدای روحانیت شیعه جاودانه مانده است.