فراتر از عزاداری؛ ضرورت گذار از «روایت انفعالی» به «روایتگری تهاجمی» در رسانه‌ها

به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، سید عبدالرسول علم‌الهدی استاد دانشگاه جامع امام حسین(ع)، در گفت و گویی تفصیلی به بررسی ابعاد راهبردی تشییع‌های میلیونی و چگونگی تبدیل خرده‌روایت‌های مردمی به یک روایت کلان و تهاجمی پرداخت.

 

وی با توجه به بعثت مردم در خیابان ها و مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب گفت: برای رسیدن به عمق کنشگری ملت مبعوث و ساخت یک روایت کلان بر اساس آن، باید به معناکاوی احساسات و کنش انقلابی مردم، تا رسیدن به حقیقت این بعثت عمومی ادامه داد.

 

علم‌الهدی با اشاره به حضور میلیونی مردم، بر اهمیت سوژه‌ها در روایت‌سازی تأکید کرد و افزود: خرده‌روایت‌هایی که از حضور پیرمردان، معلولان، جوانان پرشور و خانواده‌های پرجمعیت استخراج می‌شود، همگی دارای یک دال مرکزی به نام «عشق» هستند. اما این عشق نباید بصورت انتزاعی دیده شود؛ بلکه باید به دنبال کشف نمودهای مختلف عشق از «خونخواهی» و «قیام» گرفته تا «قیام» در دل خرده روایت ها و زیر چتر کلان روایت «عشق» بود.

 

وی در ادامه با اشاره به سوژه هایی که در این تشییع خود را نمایامن کرده است گفت: اگر این تک‌سوژه‌ها در دل یک گفتمان کلان دیده نشوند، روایت کلانی متولد نخواهد شد و معنای حقیقی از طریق رسانه ها منتقل نخواهد شد.

 

استاد دانشگاه جامع امام حسین(ع)؛ با تبیین شاخص‌های «روایتگری تهاجمی» خاطرنشان کرد: دشمن با روایتی که صرفاً بر احساسات و عواطف معنوی متمرکز باشد، مشکلی ندارد؛ چرا که این جنس از روایت با «اسلام آمریکایی» سازگار بوده، بدون آنکه جهت‌گیری مردم را نشان بدهد، خونخواهی آنها را به یک عزادارای منفعلانه بدل می‌سازد.

 

علم‌الهدی تصریح کرد: آن‌جایی که حرکت و قیام جمعی شکل می‌گیرد و مفاهیمی مانند انتقام و خونخواهی علیه دشمن مطرح می‌شود و روایت تهاجمی آغاز می‌گردد؛ نقطه‌ای که جریان‌های غرب‌زده و گفتمان سازش با آن زاویه دارند، در این نگاه، مقاومت نه به معنای صبر منفعلانه، بلکه به معنای قیام است.

 

استاد دانشگاه جامع امام حسین(ع)، گره خوردن روایت تهاجمی با مسئله «بقای ایران» را یادآوری کرد و گفت: اگر عَلم خونخواهی امامِ شهید بلند نشود، باب «مرجعیت‌کشی» گشوده شده و این امر منجر به نفوذ، تجزیه و از هم‌گسیختگی ایران خواهد شد. 

 

وی با بازخوانی تاریخی وقایع شهریور ۱۳۲۰، خاطر نشان کرد: نبود مرجعیت به عنوان عامل محوری که از یکپارچگی ایران حراست کند، باعث شد قدرت‌های بزرگ ایران را بین خود تقسیم کنند. از این رو، روایت تهاجمی یک مبارزه ملی بوده و دغدغه حفظ ایران بر مبنای دین و مرجعیت را دارد.

 

وی بر لزوم تغییر در شیوه پرسشگری از زائران و عزاداران تأکید کرد و گفت: نباید به پرسش از انگیزه حضور بسنده کرد، بلکه باید با پرسش‌هایی درباره «تصمیمات آینده فرد»، «انتظار از مسئولین» و «چگونگی پیشگیری از شهادت ولی» عمق اندیشه مردم را کشف و روایت کرد. هدف از این رویکرد، بازنمایی رسانه‌ای ژرفای کنش انقلابی مردم و پرهیز از تقلیل دادن این رویداد ملی است.

 

استاد دانشگاه جامع امام حسین(ع) به ویژگی‌های نسل نوجوان (دهه ۸۰ و ۹۰) پرداخت و بیان داشت: فانتزی‌های زندگی این نسل با مفاهیمی چون انقلابی‌گری، جهاد و آزادی قدس گره خورده است و این نسل به دلیل درک حرکتی تمدنی، حتی از نسل های پیشین نیز انقلابی‌تر تصمیم‌گیری خواهد گرفت. روایتگری برای این نسل باید معطوف به آینده، جبهه‌سازی، مبارزه با استکبار و تبیین نظم جدید جهانی با قدرت ایران باشد.

 

علم‌الهدی با انتقاد از عملکرد فعلی اینفلوئنسرها، خاطرنشان کرد: اکثر اینفلوئنسرها به جای روایت مردم، خودشان را در بستر مردم روایت می‌کنند و فریاد خود را جایگزین فریاد مردم کرده‌اند.

 

وی در پایان تأکید کرد: یک اینفلوئنسر متعهد باید تلاش کند تا مردم و سوژه‌های مردمی که با عشق و انگیزه ساخته شده‌اند را به تصویر بکشد؛ الگویی که در پیاده‌روی اربعین و اردوهای جهادی بیشتر به چشم می‌خورد. بنابراین تعهد اینفلوئنسرها می‌تواند با محوریت دادن به سوژه های مردمی از ظرافت های یک رویداد کلان حکایت‌گری کند.