جشنواره کن، مالک اینستاگرام، عکس سلفی و چند مسئله دیگر
به گزارش سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، ورود متا به جشنواره کن را میتوان بیش از آنکه صرفاً یک قرارداد اسپانسری دانست نشانهای از تغییر در موازنه قدرت در یکی از مهمترین ویترینهای فرهنگی جهان دید؛ جایی که حالا غولهای فناوری و شبکههای اجتماعی بیش از گذشته به قلب صنعت سینما نزدیک میشوند.
با این حال، مدیر جشنواره کن، تیری فرمو، تلاش کرده این همکاری را فاقد هرگونه تأثیر بر سیاستهای هنری جشنواره جلوه دهد. او در واکنش به پرسش خبرنگاران در کنفرنس خبری پیش از افتتاحیه جشنواره درباره احتمال لغو ممنوعیت سلفیها بهدلیل همکاری تازه با متا، پاسخ کوتاه و قاطعی داد، «خیر.»
فرمو تأکید کرد که میان مدیریت هنری جشنواره و مسائل اقتصادی نوعی تفکیک کامل وجود دارد. به گفته او، اسپانسرها هیچگاه نتوانستهاند سیاستهای هنری کن را دیکته کنند و جشنواره تلاش میکند «آزاد و مستقل» باقی بماند.
اما همکاری تازه کن و متا موجب شده تا این جشنواره مطرح بینالمللی بیشازپیش زیر ذرهبین باشد. از سویی تبلیغ کمپانی بزرگی چون متا که مهمترین اپلیکیشن امروزش، اینستاگرام، بر پایه عکس و ویدئو و سلفی بنا شده و در تناقض با ممنوعیت سلفی در فرش قرمز کن است و از سویی دیگه شائبه نفوذ شرکتهای ثروتمند فناوری در فضای هنری وقتی که فرمو از استقلال مدیریت هنری از مادی در جشنواره کن میگوید.
از سال ۲۰۱۸ سلفی گرفتن روی فرش قرمز در کن ممنوع شده و حتی مأموران امنیتی با فریاد یا برخورد مستقیم مانع گرفتن عکس میشوند، حالا به متا اجازه داده شده با استفاده از عینکهای هوشمندش در قلب فرش قرمز حضور تبلیغاتی داشته باشد. طبق برنامه اعلامشده، تیکتاکر آمریکایی ریس فلدمن قرار است با عینکهای ری-بن متا از مهمانان روی فرش قرمز مصاحبه بگیرد؛ اقدامی که عملاً دور زدن همان سیاستی است که جشنواره سالها با وسواس از آن دفاع کرده است.
عینکهای هوشمند متا طی ماههای اخیر خود به یکی از بحثبرانگیزترین محصولات حوزه فناوری تبدیل شدهاند. گزارش اخیر گاردین فاش کرد که صدها کارگر کنیایی که برای شرکت پیمانکار متا یعنی سما کار میکردند، مجبور بودهاند ویدیوهای خصوصی ضبطشده با این عینکها را بازبینی کنند؛ تصاویری که شامل صحنههای بسیار شخصی کاربران بوده است.
پس از افشای این موضوع، متا با پاک کردن صورت مسئله به جای پاسخگویی، همکاری خود با سما را متوقف کرد و بیش از هزار کارگر در کنیا تنها طی چند روز اخراج شدند؛ کارگرانی که بسیاری از آنها پیشتر نیز از آسیبهای شدید روانی ناشی از نظارت بر محتوای خشونتآمیز و آزاردهنده شکایت کرده بودند. منتقدان میگویند این ماجرا بار دیگر نشان داد که مدل تجاری شرکتهای بزرگ فناوری چگونه بر استثمار نیروی کار ارزان در جهان و نقض گسترده حریم خصوصی کاربران بنا شده است.
در چنین شرایطی، حضور پررنگ متا در جشنواره کن، آن هم در قالب «متا هوس» در هتل مجستیک (هتلی در بلوار کروآزت که محل اقامت بازیگران و مهمانان جشنواره است) و با محوریت تبلیغ هوش مصنوعی، پلتفرمهای اجتماعی و فناوریهای پوشیدنی، برای بسیاری صرفاً یک همکاری تجاری ساده نیست؛ بلکه نشانهای از نفوذ روزافزون شرکتهای فناوری در فضای فرهنگی و هنری غرب محسوب میشود که نمونهای از آن ورود بیمرز هوش مصنوعی در تولیدات آثار هنری است. امری که آکادمی اسکار را مجبور به وضع قوانینی جدید برای آثاری کرد که از این تکنولوژی در ساخت آنها استفاده شده.
از سال ۲۰۲۷، آثاری که در آنها از هوش مصنوعی مولد برای خلق نقشهای بازیگری یا نگارش فیلمنامه استفاده شده باشد، دیگر در بخشهای اصلی جوایز اسکار از جمله بهترین بازیگری و بهترین فیلمنامهنویسی، واجد شرایط دریافت اسکار نخواهند بود.
کن البته تلاش میکند همچنان چهرهای مستقل از خود ارائه دهد اما همزمان، این جشنواره بیش از هر زمان دیگری زیر فشار پرسشهایی درباره رابطهاش با قدرتهای سیاسی، اقتصادی و حالا غولهای فناوری قرار گرفته است.
در نهایت، شاید مسئله اصلی دیگر فقط «ممنوعیت سلفی» نباشد؛ بلکه این پرسش باشد که جشنوارهای که مدعی دفاع از استقلال هنری است، تا چه اندازه میتواند در برابر نفوذ شرکتهایی مقاومت کند که تجارتشان بر جمعآوری داده، نظارت دیجیتال و اقتصاد توجه بنا شده است.