نامههای رهبر شهید به جوانان غربی، راهبردی برای مقابله با امپریالیسم فرهنگی و احیای حقیقت
به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، دکتر محمد وحید دکتر سهیلی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در هماندیشی علمی «میراث اجتماعی و تمدنی رهبر شهید» که در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار شد، با تأکید بر ضرورت تداوم پژوهش درباره میراث فکری ایشان، اظهار داشت: لازم است بررسی اندیشه و میراث علمی، فرهنگی و سیاسی شهید آیتالله خامنهای به یک پروژه مستمر پژوهشی تبدیل شود و نتایج این نشستها در قالب کتاب و آثار مکتوب منتشر شود تا بهعنوان بخشی از سرمایه فکری و فرهنگی ایران در دسترس پژوهشگران قرار گیرد.
وی با ارائه مقالهای با عنوان «وجوه مبارزه با امپریالیسم فرهنگی در اندیشه شهید آیتالله خامنهای با تأکید بر نامههای ایشان به جوانان غربی»، گفت: نامههای شهید آیتالله خامنهای به جوانان غرب، بهویژه نامه سال ۱۳۹۴، از مهمترین اسناد فکری در مواجهه با نظام سلطه فرهنگی به شمار میروند؛ با این حال، ظرفیتهای این نامهها در عرصه دیپلماسی عمومی، گفتوگوی نخبگانی و سیاست خارجی آنگونه که شایسته بود مورد استفاده قرار نگرفته است.
دکتر سهیلی با اشاره به سابقه تاریخی نامهنگاری در سنت علمای اسلام افزود: سیاست نامهنگاری با شخصیتها و جوامع دیگر، سابقهای طولانی در تاریخ اندیشه اسلامی دارد و علمای مسلمان در مقاطع مختلف برای دفاع از حقیقت و مقابله با استعمار از این ابزار بهره بردهاند. به اعتقاد وی، نامههای شهید آیتالله خامنهای نیز در امتداد همین سنت، اما با رویکردی متناسب با اقتضائات جهان معاصر نگاشته شده است.
وی با تبیین نسبت «زبان و قدرت» در اندیشه اسلامی تصریح کرد: برخلاف الگوی غربی که قدرت با استفاده از زبان به خلق واقعیتهای جعلی و برساخته میپردازد، در منطق اسلامی، زبان ریشه در حقیقت دارد و همین پیوند با حقیقت، منشأ شکلگیری قدرت میشود.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تأکید کرد: بر همین اساس، نامههای شهید آیتالله خامنهای صرفاً متونی دعوتی یا دفاعی نیستند، بلکه متونی تهاجمی در برابر امپریالیسم فرهنگی غرب به شمار میروند؛ نامههایی که با اتکا به حقیقت، روایت مسلط تمدن غرب را به چالش میکشند و جنگ میان حقیقت و وانمودههای رسانهای را به تصویر میکشند.
وی یکی از مهمترین ویژگیهای این نامهها را انتخاب مخاطب دانست و گفت: مخاطب این نامهها نه دولتها، نهادهای بینالمللی یا نخبگان سیاسی، بلکه جوانان غربی هستند؛ انتخابی که نشان میدهد شهید آیتالله خامنهای آنان را دشمن تلقی نمیکند، بلکه دارای فطرت مشترک انسانی و ظرفیت همراهی با حقیقت میداند.
دکتر سهیلی افزود: در این نگاه، جوانان غربی قربانیان نظام سلطه فرهنگی هستند و نامهها با هدف بیدار کردن فطرت انسانی آنان و ایجاد گفتوگویی مبتنی بر ارزشهای مشترک انسانی نوشته شدهاند؛ از همین رو، در آخرین نامه نیز جوانانی که در حمایت از مردم غزه به میدان آمدند، بخشی از جبهه مقاومت معرفی میشوند.
وی با اشاره به نقش گسترده رسانهها در غرب اظهار داشت: جوانان غربی در معرض بمباران گسترده اطلاعات، روایتهای تحریفشده و نظام پیچیده رسانهای قرار دارند؛ به گونهای که امکان دسترسی آزاد آنان به حقیقت با محدودیتهای جدی مواجه شده است. از این منظر، نامههای شهید آیتالله خامنهای تلاشی برای شکستن این محاصره رسانهای و برقراری ارتباط مستقیم با نسل جوان غرب به شمار میرود.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در ادامه به تبیین مفهوم امپریالیسم فرهنگی پرداخت و گفت: امپریالیسم فرهنگی، تحمیل سبک زندگی، ارزشها و الگوهای رفتاری متناسب با نظام سرمایهداری غرب بر سایر ملتهاست. به اعتقاد وی، بقای قدرت آمریکا بیش از آنکه بر توان نظامی یا اقتصادی استوار باشد، بر سلطه فرهنگی، رسانهای و قدرت تصویرسازی آن تکیه دارد.
وی تصریح کرد: نظام سرمایهداری برای حفظ خود، میکوشد مفاهیمی همچون خانواده، هویت، فرهنگ و ارزشهای انسانی را تهی از معنا کرده و آنها را با نیازهای نظام سرمایهداری هماهنگ سازد. رسانه و صنعت فرهنگ نیز مهمترین ابزار تحقق این پروژه به شمار میروند.
دکتر سهیلی با اشاره به فرازهایی از نامه سال ۱۳۹۴ شهید آیتالله خامنهای خاطرنشان کرد: ایشان ضمن هشدار نسبت به گسترش اسلامهراسی، ریشه این پدیده را در «هجوم نرم» و سیاستهای فرهنگی غرب میدانند؛ هجومی که بهتدریج فرهنگهای بومی و هویتهای مستقل ملتها را تضعیف کرده و به سمت همانندسازی فرهنگی جهان حرکت میکند.
وی در پایان تأکید کرد: بررسی مجموعه آثار و نامههای شهید آیتالله خامنهای نشان میدهد که اندیشه ایشان از پیش از انقلاب اسلامی تاکنون از انسجام و تداوم برخوردار بوده و مقابله با سلطه فرهنگی، حفظ هویتهای اصیل، دفاع از حقیقت و احیای فرهنگ مقاومت، از مهمترین ارکان این منظومه فکری به شمار میرود.