آیت الله مومن؛ فقیهی پارسا و عالمی ربانی
به گزارش سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، دوم اسفند ماه سالروز درگذشت آیتالله محمد دانشزاده (مؤمنقمی) عضو فقید شورای نگهبان است.
آیتالله محمد دانشزاده (مؤمنقمی) در روز پنج شنبه، دهم ذیالقعده سال ۱۳۵۶ه. ق برابر با ۲۳ دی ۱۳۱۶ در خانوادهای مذهبی و علاقهمند به خاندان مکرم پیامبر اسلام (ص) در شهر قم چشم به جهان گشود.
پدرش مرحوم حاج عباس مؤمن که فردی سرشناس و مورد اعتماد مردم بود، با پیشهی کشاورزی روزگار میگذراند و نزدیک به ۱۰۰ سال زیست و سرانجام در سال ۱۳۷۷، دار فانی را وداع گفت.
مادر او نیز زنی پاکدامن و وارسته بود که چهار سال پیش از پدرش یعنی در سال ۱۳۷۳ درگذشته بود. کودکی آیتالله مؤمن با تنگی معیشت خانواده همراه بوده، به گونهای که ایشان را برای آیندهای پر از جهاد و مبارزه آماده میساخته است.
تحصیلات خود را در هفت سالگی آغاز نمود و در مکتبخانهای واقع در محلهی «باغ پنبه» قم، به فراگیری قرآن مشغول شد پس از آن به مکتب دیگری رفته در آنجا کتاب نصاب الصبیان و برخی از کتب دیگر را آموخت.
پس از مدتی با سفارش برخی به پدر ایشان و موافقت پدر، تحصیلات خود را در مدارس اسلامی ـ ملی آن زمان، به تحصیل علوم دبستانی اشتغال پیدا کرد و در مدت دو سال تا کلاس ششم ابتدائی تحصیل کرد بعد از آن سال اول دبیرستان را خواند، اما به دلیل کم بودن سن قانونی نتوانست در آزمون پایان سال شرکت کند.
در سال ۱۳۳۲ به تحصیل علوم دینی روی آورد و طی دو سال، ادبیات عرب، بخش بسیاری از «مطوّل» و همه «معالم الاصول» را فرا گرفت و هم زمان، به دلیل تنگی معیشت خانواده، به آموزگاری نیز میپرداخت.
پس از آن، با توسل به حضرت علی بن موسیالرضا (ع) و امام عصر (عج) توانست رضایت پدر خود را جلب نماید و صرفاً به تحصیل علوم دینی بپردازد. «شرح لمعه» و «قوانین الاصول» را در طی یک سال فرا گرفت و «مکاسب» و «رسائل» شیخ انصاری را پس از دو سال به اتمام رساند و در ششمین سال تحصیل، جلد اول «کفایه» را آموخت و در درس خارج اصول و فقه شرکت جُست. همزمان با تحصیلات فقهی و اصولی، به تحصیل حکمت الهی و فلسفه نیز میپرداخت و «شرح منظومه» سبزواری و «الهیات شفا» و بخش عمده «اسفار» را فرا میگرفت.
در اواخر سال ۱۳۴۲ برای تحصیل عازم نجف اشرف شد و به مدت شش ماه از محضر استادان حوزهی علمیهی بهرههای فراوان برد و سپس به ایران بازگشت و تا سال ۱۳۵۳ به تحصیل خود ادامه داد.
وی در درس اصول حضرت امام خمینی (ره) شرکت نمود و چند ماهی نیز در درس فقه آیتالله بروجردی حاضر شد و سپس به درس خارج فقه امام خمینی (ره) که دربارهی «مکاسب محرمه و بیع» بود، رفت و پایههای استنباط فقهی خود را نزد آن بزرگوار مستحکم کرد. پس از تبعید امام خمینی (ره) در سال ۱۳۴۲، به درس فقه و اصول «آیتالله محقق داماد» رفت و پس از آن مرحوم، از درس خارج فقه «آیتالله حاج آقا مرتضی حائری» بهره برد.
دفتر زندگانی آیتالله مؤمن، پیش و پس از انقلاب، سرشار از مبارزه و هدایتهای سیاسی است. با پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی ایران، فعالیتهای او در قالب مسئولیتهای اجرایی و روشنگریهای درسی و اخلاقی ادامه یافت.
ایشان در طول حیات خود، مسئولیتهای متعددی از جمله عضویت و نایبرئیسی مجلس خبرگان رهبری، عضویت در شورای عالی قضایی، عضویت در شورای عالی سیاستگذاری و ریاست حوزهی علمیه قم، عضویت در جامعه مدرسین حوزهی علمیه قم، عضویت در مجمع جهانی اهل بیت (ع) و ریاست مجمع فقه اهل بیت (ع)، عضویت در هیأت امنای دانشگاه قم و رئیس دادگاه عالی قم را بر عهده داشت.
آیتالله محمد مؤمن در ۱۲ تیر ۱۳۶۲ با حکم امام خمینی (ره) به عضویت شورای نگهبان منصوب شد. وی با احکام متعدد رهبر معظم انقلاب برای چندین دورهی دیگر در این جایگاه ابقاء شد و تا پایان عمر خود در این نهاد مقدس به پاسداری از حریم اسلام و قانون اساسی اهتمام ورزید.
وی سرانجام در روز پنجشنبه، دوم اسفند ۱۳۹۷، به دلیل عارضهی مغزی و تنفسی دعوت حق را لبیک گفت و به ملکوت اعلی پیوست. روحش شاد و یادش گرامی باد.
رهبر معظم انقلاب در پیام تسلیت خود، آیتالله مؤمن را «عالِم ربانی و فقیه پارسا و پرهیزگار» نامیدند و بر شخصیت جامع ایشان که از «مقام علمی و تقوا و اخلاص» شکل گرفته بود، تأکید کردند و همچنین سوابق مبارزاتی و خدمات انقلابی ایشان از جمله حضور مستمر به عنوان یکی از ارکان شورای نگهبان را برجسته شمردند.
منبع: کتاب «عماد ملت»، انتشارات پژوهشکده شورای نگهبان، چاپ اول، سال ۱۴۰۴، ص ۴-۳۹۳.