خلأ نظری، مانع حل پایدار مسائل اجتماعی در جهان اسلام است

به گزارش سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام والمسلمین حمید پارسانیا، رئیس انجمن بین‌المللی دانش اجتماعی مسلمین، در دومین گردهمایی اتحادیه دانشگاه‌های فعال در علوم اجتماعی اسلامی با تأکید بر اینکه «مسئله‌محوری و مسئله‌شناسی، نقطه کانونی علوم اجتماعی است»، گفت: خلأ نظری در جامعه ایران و جهان اسلام به‌طور جدی احساس می‌شود و بدون تقویت چارچوب‌های نظری بومی و منسجم، حل مسائل اجتماعی به نتیجه پایدار نخواهد رسید.

 

وی در این نشست که با محور «از نظریه تا سیاست‌گذاری و عمل» برگزار شد، با اشاره به سیطره مفهومی و نظری رایج در علوم اجتماعی جهان، تصریح کرد: بهره‌گیری از دستاوردهای علمی موجود ضروری است، اما این امر نباید ما را از شناخت موقعیت، ظرفیت‌ها و داشته‌های فکری خودمان غافل کند؛ چراکه تجربه‌های پیشین، سرمایه‌ای ارزشمند برای مسیر آینده به‌شمار می‌آیند.

 

حجت‌الاسلام والمسلمین پارسانیا ادامه داد: در فضای علوم اجتماعی، گفت‌وگو با زبان مرجع و تعامل با جامعه علمی شرط پیشرفت است و فعالیت‌های فردی، هرچند ارزشمند، زمانی اثرگذار خواهند بود که در قالب یک چارچوب نظری منسجم و به‌مثابه یک مکتب فکری در جامعه عینیت پیدا کنند. به گفته او، شکل‌گیری چنین چارچوبی مستلزم همفکری، گفت‌وگوی مستمر و مشارکت فعال نهادهای علمی است.

 

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر پیوند هم‌زمان نظر و عمل افزود: حل مسائل اجتماعی نباید به پایان‌یافتن مباحث نظری موکول شود. مسائل جاری و درجه اول جامعه همواره باید در کانون توجه باشند و رویکرد اسلامی در این زمینه مستلزم مشاهده و تحلیل دقیق واقعیت اجتماعی جهان اسلام و محیط پیرامونی است.

 

وی با اشاره به مهجورماندن جامعه‌شناسی جهان اسلام خاطرنشان کرد: این حوزه با کمبود نیروی متخصص و استاد شاخص مواجه است، در حالی‌ که یکی از مسائل اساسی و بر زمین‌مانده علوم اجتماعی به‌شمار می‌رود. از نگاه پارسانیا، نظریه‌های اجتماعی زمانی کارآمد خواهند بود که مسائل امروز جهان را به‌صورت یکپارچه و در پیوند با مناسبات جهانی تحلیل کنند.

 

حجت الاسلام و المسلمین پارسانیا در بخش دیگری از سخنان خود تأکید کرد: تحلیل مسائل ایران و کشورهای منطقه بدون توجه به زیست‌بوم جهانی و روابط بین‌المللی ممکن نیست و تمرکز صرف بر گذشته یا فقدان نگاه کلان، می‌تواند به آسیب نظری منجر شود. وی بازاندیشی در جامعه‌شناسی تاریخی ایران و توجه جدی‌تر به جامعه‌شناسی اجتماعی صدر اسلام را از ضرورت‌های علمی این حوزه دانست.

 

وی در پایان یادآور شد: رویکردهای کلامی، حدیثی و تاریخی در مطالعه صدر اسلام ضروری‌اند، اما برای فهم جریان‌ها و تحولات اجتماعی دوره‌های مختلف تاریخی، تقویت نگاه اجتماعی امری اجتناب‌ناپذیر است؛ موضوعی که به گفته وی، نیازمند توجه و برنامه‌ریزی جدی جامعه علمی کشور است.