رئیس جمهور گره گشا
به گزارش خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، هر دورهای از حکمرانی، صحنهی رویارویی با بحرانهاست؛ بحرانهایی که گاه اقتصادیاند، گاه اجتماعی، گاه دیپلماتیک و گاه محصول انباشته شدن سالها تأخیر، بیتصمیمی یا چندپارگی نهادی. در چنین وضعیتی، مدیر واقعی کسی است که نه در روزهای آرام؛ بلکه در لحظههایِ پیچیده شناخته میشود. شهید آیتالله سید ابراهیم رئیسی از جمله چهرههایی بود که بخشی از هویت مدیریتیاش را در مواجهه با بحران و پیگیری مسئلههای سخت معنا میکرد.
مدیریت بحران، تنها واکنش به حادثه نیست؛ بلکه هنر تشخیص درست مسئله، اولویتبندی دقیق، و جلوگیری از فروپاشی تصمیمگیری است. شهید رئیسی در عرصههای مختلف کوشید تا بهجای رها کردن گرهها به زمان، با آنها مستقیماً مواجه شود. چه در مسائل اقتصادی و معیشتی، چه در پروندههای پیچیده اجرایی، و چه در مناسبات خارجی، او بر این باور بود که گرهِ سخت، با تعلل گشوده نمیشود؛ بلکه به عزم، پیگیری و هماهنگی واقعی نیاز دارد.
از ویژگیهای مهمِ او، اصرار بر میدان عمل در شرایط دشوار بود. او میدانست که جامعه از مسئولان، نه توجیه؛ بلکه تدبیر میخواهد. نه توضیح صرف؛ بلکه راهحل طلب می کنند. به همین سبب، نگاه او به بحران، نگاه منفعلانه و ترسخورده نبود. بحران را باید شناخت و ابعادش را دید، نیروهای مؤثر را کنار هم نشاند و با صبر راهبردی، آن را از وضع انباشتگی به سوی گشایش هدایت کرد. این نگاه، در واقع همان عقلانیت اجرایی است؛ عقلانیتی که از شعار عبور میکند و به صحنه میرسد.
در تجربه شهید رئیسی، میتوان نوعی تلاقی صبر و اقدام را مشاهده کرد. او نه از بحران میهراسید و نه در برابر پیچیدگیها بهسادگی تسلیم میشد. چنین روحیهای، در فضایی که مسائل کشور درهمتنیده و چندلایه شده است، اهمیت بسیاری دارد. مدیر موفق کسی است که بتواند در میان فشارها، تعادل خود را حفظ کند، به جای آشفتگی، نظم بسازد و به جای فرسایش، انرژی سازمانی تولید کند.
از این منظر، شهید رئیسی نماد مدیریتی بود که بحران را پایان راه نمیدید، بلکه آن را صحنه آزمون عیار مسئولیت میدانست. او میخواست گرهها را نه با هیاهو که با صبر، تدبیر و حضور بگشاید. این همان میراثی است که از او در ذهن بسیاری باقی مانده است؛ مدیریتی که در سختترین لحظهها، از مسئولیت عقب ننشست.
قدرت هماهنگی شهید رئیسی و معماری شبکه مدیریتی
هیچ جامعهای با یک ذهن، یک دست، یا یک اراده منفرد اداره نمیشود. حکمرانی کارآمد، محصول شبکهای از هماهنگیها، تقسیم مسئولیتها و اعتماد میان اجزای مختلف نظام اجرایی است. شهید آیتالله سید ابراهیم رئیسی در تجربه مدیریتی خود بهخوبی نشان داد که تحقق هدفهای بزرگ، بدون کار جمعی و بدون ساختن شبکه مؤثر مدیریتی ممکن نیست.
کار جمعی در منظومه فکری و اجرایی او، فقط یک ضرورت سازمانی نبود؛ بلکه یک اصل راهبردی بود. او میدانست که پروژههای بزرگ، از اقتصاد و صنعت تا خدمات عمومی و عدالت اجتماعی، نیازمند همافزایی دستگاهها، همدلی مدیران و انسجام سلسلهمراتب اجرایی است. از همینرو، بخش مهمی از سبک او بر پیگیری مستمر، مطالبهگری از مدیران و واداشتن دستگاهها به همکاری واقعی استوار بود.
شهید رئیسی در عمل کوشید تا شبکه مدیریتی را از حالت پراکنده و منفک به سوی نوعی انسجام و پاسخگویی سوق دهد. این امر- بهویژه در کشورهایی که با انبوهی از مسائل متداخل روبهرو هستند- اهمیت مضاعف دارد. اگر دستگاهها جزیرهوار عمل کنند، نه تنها سرعت حل مسئله کاهش مییابد؛ بلکه اعتماد عمومی نیز آسیب میبیند؛ اما وقتی رأس هرم مدیریت بر هماهنگی، تداوم و پیگیری تأکید کند، امکان شکلگیری تصمیمهای مؤثرتر و اجراهای دقیقتر بیشتر میشود.
کار جمعی در نگاه شهید رئیسی، مستلزم اعتماد به نیروها، احترام به تخصص و مطالبه مسئولیتپذیری بود. او در بسیاری از موارد نشان داد که مدیر خوب، کسی نیست که همهچیز را خود انجام دهد؛ بلکه کسی است که تیم درست میسازد، نقشها را درست توزیع میکند و از ظرفیت افراد بهترین استفاده را میبرد. چنین رویکردی، سازمان را از وابستگی به فرد رها ساخته و آن را به یک بدنه زنده و پویا تبدیل میکند.
از سوی دیگر، شبکه مدیریتی موفق، نیازمند روحیه شنیدن، اعتمادسازی و پیگیری بیوقفه است. شهید رئیسی با تأکید بر حضور در میان مدیران، نهادها و بدنههای اجرایی، میکوشید این شبکه را فعال نگه دارد. او فهمیده بود که موفقیت یک دولت، تنها در تصمیمات کلان نوشته نمیشود؛ بلکه در هماهنگی جزئیات و وفاداری حلقههای میانی تحقق پیدا میکند.
از این رو، کار جمعی در تجربه مدیریتی شهید رئیسی، صرفاً یک سازوکار اداری نبود؛ بلکه معماری یک حکمرانی هماهنگ بود. حکمرانی که در آن، ارادهها بهجای پراکندگی در یک جهت میایستند و از دل همافزایی، امکان ساختن آینده فراهم میشود.
سعید چراغی