ادب تشرف

به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، فرمود: «لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي‌رَسُولِ‌اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ» (۱). او که ارجمندترین میهمان حضرت حق در ضیافت عظیم رمضان بود و از مأدبه مائده‌اش به کمال و تمام مستفیض، بیش از هر کس به ادب و آداب تشرف بدان خبیر و عالم و به عظمت و شرافت این ماهِ عظیم واقف بود؛ ماهی که امام کاظم علیه‌السلام آن را چنین می‌خواند: «هَذَا شَهْرٌ عَظَّمْتَهُ وَ كَرَّمْتَهُ وَ شَرَّفْتَهُ وَ فَضَّلْتَهُ عَلَى الشُّهُورِ» (۲).

تشرف به این ضیافت عظیم، در ماهِ با عظمت و کرامت، مستلزم آداب و ادب حضور است؛ و آن دُردانه هستی بیش از هر کس بدان آراسته و عامل بود. چنان‌که فرمود: «إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَدَّبَنِي فَأَحْسَنَ تَأْدِيبِي» (۳) و از همین رو قرآن عظیم آیینه اخلاق او شد: «كَانَ خُلُقُهُ الْقُرْآنَ» (۴).

لذا بی‌ریب، سلوک و سیره آن مؤدَّب به ادب الهی و مُزَیَّن به خُلق قرآنی، دست‌گیر و راهنمای سالکان کوی بزم و ضیافت الهی است. از این‌رو، پاره‌ای از سلوک آن انسان کامل در این سطور مقرر می‌گردد:

پیش از گستراندن بساط ضیافت، در واپسین ایام ماه شعبان، خویش را مهیای این تشرف می‌ساخت و به شوق حضور، مبتهج و مشتاق می‌گشت. چنان‌که سید ابن‌طاووس آورده است: چون ماه مبارک رمضان فرا می‌رسید، رنگ چهره پیامبر اکرم دگرگون می‌شد و به نماز و دعا اهتمامی افزون می‌ورزید (۵).

سه روز پایانی شعبان را روزه می‌داشت و به استقبال آن ضیافت نورانی می‌شتافت؛ و به حکم خصیصه باب رحمت واسعه الهی، برای وارد ساختن خلق در این ضیافت تدبیر می‌کرد. چه آن‌که سفری از اسفار مقربان «سفر من‌الحق الی‌الخلق» است (۶)؛ بازگشتی برای دست‌گیری خلق و بردنشان به سوی حق.

از این‌رو مردم را به این میهمانی فرا می‌خواند و دعوت میزبان را چنین می‌خواند: «هُوَ شَهْرٌ دُعِيتُمْ فِيهِ إِلَى ضِيَافَةِ اللَّهِ وَ جُعِلْتُمْ فِيهِ مِنْ أَهْلِ كَرَامَةِ اللَّهِ» (۷).

با نخستین درخشش هلال، که جرس گشوده شدن باب ضیافت را می‌نواخت، به ادب قیام می‌کرد و چنین حمد و ثنا می‌گفت: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَكْرَمَنَا بِكَ أَيُّهَا الشَّهْرُ الْمُبَارَكُ... أَسْأَلُكَ بِرَحْمَتِكَ أَنْ تَغْفِرَ لِي وَ تَرْحَمَنِي وَ تَتَجَاوَزَ عَنِّي إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ» (۸).

۱. سورۀ احزاب، آیۀ ۲۱.
۲. روایات فضیلت ماه رمضان از امام کاظم علیه‌السلام.
۳. مجمع‌البیان، ج۱۰، ص۵۰۰.
۴. مجموعة ورام، ج۱، ص۸۹؛ مسند احمد، ج۶، ص۱۶۳.
۵. اقبال‌الاعمال، ص۷۰.
۶. ر.ک: ملاصدرا، اسفار اربعه؛ و ابراهیمی دینانی، سفرهای چهارگانۀ سالک عارف.
۷. خطبۀ شعبانیه پیامبر خدا.
۸. عیون اخبار الرضا، ج۱، ص۲۹۵.

حجت‌الاسلام حمید احمدی